Kişi güvenlik belgesi nedir?
5202 sayılı Savunma Sanayii Güvenliği Kanunu‘nun 3. maddesinin (e) bendinde, “kişi güvenlik belgesi, gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzemeye nüfuz edebilme veya bunların bulunduğu yer ve tesislere giriş iznini sağlayan belge” olarak tanımlanmıştır. Uygulamada savunma sanayinde çalışan kişiler için kişi güvenlik belgesi düzenlenmesi için Milli Savunma Bakanlığına başvuru yapılmaktadır. Bu başvuru neticesinde hakkınızda güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmaktadır. Bu araştırma neticesinde ne tarz bilgilerin gelebileceği ve hangi bilgilere göre ret kararı çıkabileceği yazımızın devamında ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır.
Kişi güvenlik belgesini kimlerin alması gerekir?
5202 sayılı Savunma Sanayii Güvenliği Kanunu’nun 3. maddesinin (e) bendinde, “kişi güvenlik belgesi, gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzemeye nüfuz edebilme veya bunların bulunduğu yer ve tesislere giriş iznini sağlayan belge” olarak tanımlanmış, “Yönetmelik” başlıklı 13. maddesinde; “Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin esas ve usuller, Millî Savunma Bakanlığı tarafından, Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
Kişi güvenlik belgesi güvenlik soruşturmasını kim yapar?
Kişi güvenlik belgesi başvurularını çalıştığınız şirket Milli Savunma Bakanlığına sizin adınıza yapar. Milli Savunma Bakanlığı güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını başlatır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının sonuçlanması ortalama 4-5 ayı bulabilmektedir.
Kişi güvenlik belgesi güvenlik soruşturmasında nelere bakılır?
Kişi güvenlik belgesi için yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sırasında 2 farklı araştırma yapılmaktadır. Güvenlik soruşturması kapsamında hakkınızda istihbari araştırma, arşiv araştırması kapsamında ise Uyap kaydınızda devam eden ya da kapatılmış soruşturma ve kovuşturmalar incelenmektedir.
Kişi güvenlik belgesi istihbari veri incelemesi nasıl yapılır? Hangi istihbari veriler gelmektedir?
Güvenlik soruşturması kapsamında hakkınızdaki istihbari veriler incelenir. Bu araştırmada genellikle anne, baba, kardeş, eş, çocuk hakkında yapılan araştırmalardan kaynaklı veriler de gelmektedir. Örneğin babası KHK ile ihraç olan bir kişi hakkında “OHAL KHK’sı ile ihraç edilmiş şahısla iltisaklı” şeklinde istihbari raporlar gelebilmektedir. Ya da FETÖ/PDY bağlantılı bir lisede eğitim görmüş kişide, “……tarihleri arasında FETÖ/PDY bağlantılı okulda eğitim kaydına rastlanılmıştır.” şeklinde istihbari veriler gelmektedir. Bu tarz istihbari verilerde Milli Savunma Bakanlığı değerlendirme komisyonu gelen diğer verileri de değerlendirerek hakkınızda olumlu ya da olumsuz bir kanaat oluşturmaktadır. Amca, dayı, kuzen gibi akrabalar hakkında ise genellikle istihbari veri gelmemektedir.
İstihbari veri nedeniyle kişi güvenlik belgesi verilmemesi işlemi için örnek kararları aşağıdaki yazılar üzerine tıklayarak okuyabilirsiniz.
- Askeri lise çıkışlı olması sebebiyle kişi güvenlik belgesi verilmemesi emsal karar.
- Ohal KHK’sı ile ihraç edilmiş kişiyle iltisaklı olması iddiasıyla KGB düzenlenmemesi emsal karar.
Kişi güvenlik belgesi arşiv araştırması nasıl yapılır?
Kişi güvenlik belgesi düzenlenirken istihbari araştırma haricinde arşiv araştırması kapsamında kişinin devam eden ya da kapatılmış soruşturma veya kovuşturma kayıtları da incelenmektedir. Kişi hakkında özellikle terör suçlarından ya da yüz kızartıcı suçlardan bir kayıt varsa Milli Savunma Bakanlığının ret kararı verme ihtimali yüksektir.
Kişi Güvenlik Belgesi hangi mevzuata göre düzenlenir?
Savunma Sanayii Güvenliği Yönetmeliği’nin “Kişi güvenlik belgesi işlemleri” başlıklı 19. maddesinde; “(1) Kişi Güvenlik Belgesi aşağıdaki esaslara göre düzenlenir.
Güvenlik Soruşturmasında bilgilerin hangi kurumlar tarafından geleceğine ilişkin mevzuat.
- a) Kuruluşlar tarafından Kişi Güvenlik Belgesi talep edilen personel için Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamının talebi üzerine, mevzuata uygun olarak Millî İstihbarat Teşkilâtı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü veya mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yaptırılır. Sonuç, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına bildirilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu uygun olanlar ile hakkında olumsuzluk bulunan personel için Kişi Güvenlik Belgesi tanzim edilip edilmeyeceğine ilişkin gerektiğinde alınan hukuki mütalaa sonrası uygun bulunan kişilere, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı tarafından istenilen gizlilik derecesinde, en fazla 5 yıl süreyle geçerli Kişi Güvenlik Belgesi tanzim edilir.
Kişi güvenlik belgesinin kaç yıl düzenlenebileceğine ilişkin mevzuat.
- e) Kuruluş tarafından kritik personel olduğu taahhüt edilen gizlilik dereceli bilgiye ulaşacak Mavi Kart sahibi personele yönelik talep edilen Kişi Güvenlik Belgesi başvurusu için, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 7/4/2021 tarihli ve 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanununun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası kapsamında Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamının talebi üzerine yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına bildirilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını müteakip Millî Savunma Bakanının onayı ile en fazla 5 yıl süreyle geçerli Kişi Güvenlik Belgesi tanzim edilebilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında gelebilecek bilgilere ilişkin mevzuat.
- 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun “Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar” başlıklı 3. maddesinde, “(1) Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır. (2) Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri, özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır.” hükmü, “Arşiv araştırması” başlıklı 4. maddesinde, “(1) Arşiv araştırması; a) Kişinin adli sicil kaydının, b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir.” hükmü, “Güvenlik soruşturması” başlıklı 5. maddesinde, “(1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir.” hükmü, “Değerlendirme Komisyonu” başlıklı 7. maddesinde; “(1) Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur. Değerlendirme Komisyonu; Cumhurbaşkanlığında İdari İşler Başkanının görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında genel sekreter yardımcısının, bakanlıklarda bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, üniversitelerde rektör yardımcısının, valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur. Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme Komisyonunca yapılır. (2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir. (3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur.” hükmü yer almıştır.
Kişi güvenlik belgesi güvenlik soruşturması en çok merak edilen sorular
Kişi güvenlik başvurusu ret gelirse dava açma süresi ne zaman başlar?
Dava açma süresi ret kararının tebliğinden itibaren 60 gündür. Uygulamada şirketler ve Milli Savunma Bakanlığı genellikle yazılı bir tebligat yapmayı tercih etmemektedir. Dolayısıyla yazılı tebliğ almadıysanız dava açma süresi başlamamaktadır. Ancak hakkınızda gelen istihbari verile mevzuat gereği 2 yıl saklanabilmektedir. 2 yıl geçtikten sonra imha edilmektedir. Eğer kgb verilmemesi yönündeki idari işlemden haberdar olduysanız ivedilikle dava açmanız tavsiye edilir.
Kişi güvenlik belgesi verilmemesinin iptali davası sırasında işten çıkarılırsam dava devam eder mi?
KGB verilmemesi durumunda savunma sanayi şirketleri genellikle işten çıkarmaktadır. İşten çıkarılma durumunda da idari dava açmanız mümkündür. İşten çıkarılmış olsanız dahi dava devam eder ancak işten çıkarılmanız durumunda davayı kazansanız bile hakkınızda kgb düzenlenmesi mümkün değildir. Mevzuat gereği kgb düzenlenebilmesi için tesis güvenlik belgesi olan şirkette çalışıyor olmanız gerekmektedir. İdari davanın avantajı bir sonraki kgb başvurularında meydana gelebilecek sorunları çözmektir.
KGB verilmemesi sebebiyle işten çıkarılırsam hukuki olarak ne yapabilirim?
Eğer çalıştığınız şirkette 6 aydan fazla kıdeminiz varsa ve şirkette 30’dan fazla çalışan varsa kişi güvenlik belgesi verilmemesi sebebiyle işten çıkarılmanız durumunda işe iade davası açabilmeniz mümkündür. İşe iade davası için tebliğden itibaren 1 ay içerisinde arabuluculuk başvurusu yapmanız gerekmektedir. Arabuluculuk aşamasında anlaşma olmaması durumunda son tutanağın tutulmasından itibaren 2 hafta içerisinde İş Mahkemelerinde işe iade davası açmanız gerekmektedir. Kgb verilmemesi nedeniyle açılacak işe iade davalarında idari davanın sonucu beklenmemektedir. Kişi güvenlik belgeniz düzenlenene kadar şirkette çalışmanız, kişi güvenlik belgesi olmadan şirkette çalışmaya devam edebileceğiniz anlamına gelmektedir. Dolayısıyla feshin son çare olması ilkesine uyulmaması sebebiyle genellikle işe iade davalarında feshin son çare ilkesine uyulmaması sebebiyle işe iade kararı verilmektedir. İşe iade kararıyla birlikte 4 aylık brüt maaş tutarında boşta geçen süre tazminatı ödenmektedir. Şirketin işe başlatmaması halinde ise 4 aylık brüt maaş tutarında işe başlatmama tazminatı ödenmektedir.
Kişi güvenlik belgesi kaç yıl geçerli olarak düzenlenir?
KGB en fazla 5 yıl geçerli olmak üzere düzenlenebilir. Uygulamada genelde 5 yıl geçerli olarak düzenlenmektedir. KGB verilmemesi nedeniyle açılan ve devam eden idari davalarda ise yürütme durdurma kararı ya da iptal kararı çıktıktan sonra karar kesinleşinceye kadar MSB 1 yıl, 2 yıl gibi kısa süreli de düzenleyebilmektedir. Kgb’nin süresi bitmeye yakın şirketinizin yenilemek için MSB’ye tekrar başvuru yapması gerekmektedir. Yenileme başvurusunda da tekrardan hakkınızda güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaktır.
Diğer hukuki konularda yazmış olduğumuz makaleler için bu yazının üzerine tıklayabilirsiniz.