Lisans, ön lisans ve lisansüstü eğitim süreçlerinde çeşitli sebeplerle ilişik kesme durumunda kalan binlerce öğrenciyi yakından ilgilendiren öğrenci affı düzenlemesi resmi gazetede yürürlüğe girerek resmiyet kazandı. Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici maddelerle hayata geçirilen bu düzenleme, üniversiteye dönüş yolunu arayan adaylar için kritik bir hukuki fırsat sunuyor.
Bu rehber makalede; öğrenci affının kimleri kapsadığı, başvuru usulleri, hak kayıplarının önüne geçilmesi için dikkat edilmesi gereken hukuki ayrıntılar ve yargı yolları detaylandırılmıştır.
Öğrenci Affı Nedir ve Hangi Yasal Dayanağa Dayanır?
Öğrenci affı; yükseköğretim kurumlarından (ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora) her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilen, kayıt yaptırmayan veya ders kaydı yenilemeyen öğrencilere eğitim-öğretim haklarını yeniden kazandıran kanuni bir düzenlemedir.
Söz konusu düzenlemeler, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici maddeler aracılığıyla yürürlüğe girer. Affın uygulanmasına ilişkin esaslar Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından belirlenir ve ilgili üniversitelerin senatoları bünyesinde işletilir.
Öğrenci Affı Kimleri Kapsar?
Yasal çerçeve uyarınca af düzenlemesinden yararlanabilecek hak sahipleri genel olarak şunlardır:
- Süresi içinde kayıt yaptırmayanlar: Üniversiteyi kazanmasına rağmen yasal süre içinde kayıt işlemlerini tamamlamayan adaylar.
- Kendi isteğiyle ilişik kesenler: Kendi talebiyle üniversite kaydını sildiren öğrenciler.
- Azami öğrenim süresini dolduranlar: Mevzuatın öngördüğü azami öğrenim sürelerini aşması nedeniyle ilişiği kesilenler.
- Ders kaydı yenilemeyenler: Belirli yarıyıllarda üst üste ders kaydı yapmadığı için ilişiği kesilenler.
- Lisansüstü eğitimde başarısız sayılanlar: Yüksek lisans veya doktora seviyesinde tez, seminer veya ders aşamasında başarısız görülerek kaydı silinenler.
Öğrenci Affından Faydalanamayacak Kişiler Kimlerdir?
Öğrenci affı kanun metninde, kamu düzeni ve kamu güvenliği gerekçeleriyle kesin sınırlar çizilmiştir. Kanuni düzenleme uyarınca, aşağıdaki suçlardan mahkûm olanlar veya idari/adli engeli bulunanlar öğrenci affından kesinlikle faydalanamaz:
1. Belirli Suçlardan Mahkûm Olanlar
Aşağıdaki suçlardan dolayı kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan kişiler af kapsamı dışındadır:
- Terör suçları,
- Kasten öldürme suçları (Türk Ceza Kanunu m. 81, 82 ve 83),
- İşkence suçu (TCK m. 94 ve 95),
- Eziyet suçu (TCK m. 96),
- Cinsel saldırı suçu (TCK m. 102),
- Çocukların cinsel istismarı suçu (TCK m. 103),
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu (TCK m. 188).
(Önemli Hukuki Not: Bu suç tiplerinde aftan yararlanamama şartı “mahkûmiyet” şartına bağlanmıştır; yalnızca soruşturma veya kovuşturma altında olmak tek başına kanuni engeli doğurmaz.)
2. Sahte Belge Kullanımı ve Fikri Mülkiyet İhlalleri
- Sahte Belge İşlemleri: Kayıt sırasında sahte belge verenler veya sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler affa başvuramaz.
- Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu İhlalleri: 5846 sayılı Kanun’un 71. maddesinde yazılı korsanlık, telif ihlali ve usulsüz çoğaltma gibi suçları işleyenler af dışındadır.
3. Terör Örgütü ve Milli Güvenliğe Aykırı Yapılarla İltisak/İrtibat
Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca (MGK) Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilen kişiler af hakkından yararlanamaz.
Öğrenci Affı Başvurusu Nasıl Yapılır? (Adım Adım Başvuru Rehberi)
Öğrenci affından yararlanmak isteyen adayların 08.12.2026 tarihine kadar doğru merciye başvurması şarttır.
1. Başvuru Süresi
Kanunun Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içerisinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvuru yapılması gerekmektedir. Kanun 08.08.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle öğrenci affından faydalanmak için son gün 08.12.2026 tarihidir. 4 aylık başvuru süresi hak düşürücü nitelikte olup, bu süre geçirildikten sonra yapılan başvurular değerlendirmeye alınmaz.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapmakta olanlar terhislerini takip eden iki ay içinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde bu maddede belirtilen haklardan yararlandırılır.
2. Başvuru Mercii
Başvurular, ilişiğin kesildiği ilgili üniversitenin öğrenci işleri daire başkanlığına veya ilgili fakülte/enstitü dekanlığına/müdürlüğüne şahsen, resmi vekille veya üniversitenin belirttiği çevrim içi başvuru sistemleri üzerinden yapılır.
3. Gerekli Belgeler
- Başvuru Dilekçesi: Kanuni maddeye atıfta bulunan, açık ve net dilekçe.
- Nüfus Cüzdanı Fotokopisi / T.C. Kimlik Kartı.
- Varsa İlişik Kesme Belgesi veya Lise/Lisans Diploması Aslı.
- Adli Sicil ve Arşiv Kaydı.
Öğrenci Affından Faydalananlar Yatay Geçiş Yapabilir Mi?
Af kapsamında eski üniversitesine veya bölümüne kayıt yaptıran öğrenciler, giriş yaptıkları yıldaki ÖSYS/YKS puanlarının yetmesi kaydıyla, eşdeğer veya farklı bir lisans/ön lisans programına yatay geçiş başvurusunda bulunabilirler. Bu süreçte üniversitelerin fiziki imkânları ve mevcut öğrenci kapasiteleri dikkate alınarak kontenjan belirlenir; yatay geçişin uygulama ilkeleri ise doğrudan üniversite senatolarının düzenlemeleriyle netlik kazanır.
Hak Kaybı Durumunda Hukuki Yollar ve İdari Dava Süreci
Üniversite yönetimlerinin af başvurusunu hukuka aykırı gerekçelerle reddetmesi veya intibak işlemlerinde hatalı değerlendirme yapması durumunda adayların idari yargı yoluna başvurma hakkı mevcuttur.
- İdari İtiraz: Red kararının tebliğinden itibaren ilgili üniversite rektörlüğüne itiraz edilebilir.
- İptal Davası: İdari başvurunun reddi veya zımnen reddi (yanıtsız bırakılması) halinde, kararın tebliğini izleyen 60 gün içinde İdare Mahkemesi’nde iptal davası açılmalıdır.
- Yürütmenin Durdurulması: Eğitim-öğretim yılının kaçırılmaması ve telafisi imkansız zararların doğmaması adına idari dava ile birlikte yürütmenin durdurulması talep edilmesi kritiktir.
Öğrenci affı başvurularında hak kaybı yaşamamak ve olası ret kararlarına karşı süresi içinde doğru hukuki adımları atmak için idare hukuku alanında uzman bir avukattan danışmanlık alınması tavsiye edilir.