Ticaret ve Şirketler
Sermaye Artırım Oranı ve Pay Dağılım Hesaplama
Anonim ve limited şirketlerde sermaye artırımı yapıldığında her pay sahibi, mevcut payı oranında yeni çıkarılan payları alma hakkına (rüçhan hakkı, TTK m.461) sahiptir. Rüçhan hakkı tam kullanıldığında ortakların pay oranları değişmez; yalnız pay tutarları büyür. Bu araç, mevcut sermaye ve artırım tutarına göre yeni sermayeyi ve artırım oranını hesaplar; girdiğiniz pay oranlarına göre her ortağın rüçhan hakkını tam kullanması hâlinde ödeyeceği katılım tutarını ve yeni sermayedeki pay tutarını ortak bazında kuruş hassasiyetiyle listeler.
Sorular
Sık sorulanlar
Rüçhan hakkı nedir, kimler kullanabilir?
Rüçhan hakkı, sermaye artırımında her pay sahibinin mevcut payı oranında yeni çıkarılan payları alma hakkıdır (TTK m.461/1). Hak, pay sahipliği sıfatına bağlıdır; kullanım için yönetim kurulunun belirlediği en az 15 günlük süre içinde başvurulur (TTK m.461/3).
Rüçhan hakkı sınırlandırılabilir veya kaldırılabilir mi?
Ancak haklı sebep varsa (örneğin halka arz, işletmelerin/işletme kısımlarının devralınması, işçilerin şirkete katılması) ve genel kurulda sermayenin en az yüzde altmışının (%60) olumlu oyuyla sınırlandırılabilir veya kaldırılabilir (TTK m.461/2). Bu karar, kimseyi haklı görülmeyecek şekilde yararlandırma veya kayba uğratma amacıyla kullanılamaz.
Rüçhan hakkını kullanmayan ortağın payı ne olur?
Artırıma katılmayan ortağın pay TUTARI değişmez ama yeni sermaye büyüdüğü için pay ORANI düşer; buna sulanma (dilution) denir. Sulanma etkisini ortak bazında görmek için ortaklık payı sulanma ve rüçhan hakkı aracını kullanın.
Asgari sermaye tutarları nedir?
7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 1 Ocak 2024'ten itibaren asgari esas sermaye anonim şirkette 250.000 TL, limited şirkette 50.000 TL'dir (kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş halka açık olmayan AŞ'de başlangıç sermayesi asgari 500.000 TL). Sermaye artırımı sonrası tutar bu asgarilerin altında zaten kalamaz; eski asgarilere göre kurulmuş şirketler için artırım, uyum fırsatıdır.
Sermaye Artırımı Pay Hesaplama
Sermaye artırımı, bir ticaret şirketinin mevcut sermayesini artırarak büyüme finansmanı sağlaması, nakit akışını güçlendirmesi veya yatırım kapasitesini genişletmesi için başvurulan temel kurumsal finansman araçlarından biridir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 456–472. maddeleri AŞ'lerde, 580–589. maddeleri ise Ltd. Şti.'lerde sermaye artırımını ayrıntılı biçimde düzenlemektedir. Bu hesap aracı, mevcut sermaye, artırım miktarı ve pay sahiplerinin rüçhan hakkı kullanım oranlarına göre yeni pay dağılımını hesaplamaktadır.
Sermaye Artırımı Türleri
- Nakdi Artırım: Yeni paylar nakit karşılığında çıkarılır; mevcut pay sahiplerine rüçhan hakkı tanınır.
- Ayni Artırım: Taşınmaz, makine vb. varlıklar sermayeye eklenir; bağımsız değerleme zorunludur.
- İç Kaynaklardan Artırım (Bedelsiz Artırım): Yedek akçe, dağıtılmamış kâr veya yeniden değerleme fonları sermayeye aktarılır; mevcut pay sahiplerine bedelsiz pay dağıtılır.
Rüçhan Hakkı
Mevcut pay sahipleri, paylarıyla orantılı biçimde yeni payları alma konusunda öncelik hakkına (rüçhan hakkı) sahiptir. Bu hak, Ticaret Kanunu gereği serbestçe kullanılabileceği gibi belirli koşullar altında genel kurul kararıyla da sınırlandırılabilir ya da tamamen kaldırılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Sermaye artırımı tescilden önce hukuken geçerli midir? Hayır; sermaye artırımı Ticaret Sicili'ne tescil ve ilan edilmeden hüküm ifade etmez.
Sermaye artırımı için Rekabet Kurumu'na bildirim gerekli midir? Belirli eşiklerin üzerindeki artırımlar ve buna bağlı hisse devirleri için Rekabet Kurulu'na bildirim zorunlu olabilir.
Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye veya taahhüt niteliği taşımaz. Kesin sonuç için bir avukata danışınız.
Bu Hesaplama Araçları Muhlet.com.tr altyapısı kullanılarak geliştirilmiştir.