Kısmi Tahsilat ve Dosya Bakiye Hesabı

Kısmi Tahsilat ve Dosya Bakiyesi

İcra takibinde borçlu, toplam borcun tamamını değil bir kısmını ödediğinde dosya açık kalmaya devam eder. Bu durumda her ödemenin TBK m.100 sırasıyla (masraf → faiz → anapara) mahsup edilmesi ve kalan bakiyenin yeniden hesaplanması gerekir.

TBK m.100 Mahsup Sırası

Borçlu faiz ve masraflardan gecikmiş durumdaysa yapılan ödeme şu sırayla düşülür:

1. Birikmiş masraflar
2. Ödeme tarihine kadar işlemiş faiz
3. Anapara

Anapara ancak masraf ve faiz tamamen kapandıktan sonra azalır. Bu nedenle naif "ödemeyi anaparadan çıkar" hesabı bakiyeyi olduğundan düşük gösterir.

Dosya Bakiye Nasıl Bulunur?

Her ödeme tarihinde o güne kadar işlemiş faiz hesaplanır; ödeme mahsup sırasıyla düşülür. Kalan anapara ve ödenmemiş faiz, hesap tarihine kadar yeniden faize tabi tutulur. Bakiye = kalan anapara + son dönem faizi + kalan masraf.

Faiz Türü Seçimi

Adi işlerde kanuni faiz, ticari işlerde TCMB avans oranı, sözleşmede oran varsa akdî oran uygulanır. Avans serisi bu araçta 2026-01-01 itibariyle mevcuttur; daha eski avans oranlarını resmî seriden kendiniz hesaplayınız.

TBK m.100 Mahsup Sırasının Önemi

Türk Borçlar Kanunu m.100, borçlunun faiz ve giderlerden gecikmiş durumda olduğu hâllerde kısmi ödemenin hangi alacak kalemine önce sayılacağını emredici biçimde düzenler. Bu sıralama şöyledir: önce masraflar, ardından işlemiş faiz, en son asıl alacak (anapara). Bu kuralın önemi şurada yatar: borçlu masraf ve faizi ödemedikçe anapara azalmaz ve anaparaya işleyen faiz artmaya devam eder. Bu nedenle basit "ödemeyi anaparadan çıkar" yaklaşımı kalanı olduğundan düşük, borçlunun durumunu olduğundan iyi gösterir.

Kısmi Tahsilatın Günlük Uygulamaya Etkisi

İcra dosyalarında sıkça karşılaşılan kısmi tahsilat senaryoları şunlardır:

• Borçlunun borcun belirli bir kısmını kapatmak için peşin ödeme yapması
• Maaş haczinin aylık düzenli olarak dosyaya ödeme gönderdiği durumlar
• Üçüncü kişi bir malın satışından elde edilen gelirlerin dosyaya aktarılması
• Borçlunun banka hesabındaki bakiyenin haciz yoluyla icra dairesine aktarılması

Her bu durumda tahsilat gerçekleştiği anda TBK m.100 sırası işletilir; kalan bakiye yeniden faize tabi tutulur.

Birden Fazla Tahsilat Olması Durumu

İcra dosyasına birden fazla kısmi ödeme yapıldığında her ödemenin ayrı ayrı mahsup edilmesi ve her ödeme sonrasında kalan bakiyenin doğru hesaplanması gerekir. Bu araç en fazla 3 kısmi tahsilat için hesaplama yapar. Üçten fazla tahsilat varsa önce ilk üç tahsilatı hesaplayıp kalan bakiyeyi çıkarın; sonra bu bakiyeyi asıl alacak olarak kabul ederek kalan tahsilatları hesaplayın.

Mahsup Sırasının Borçluya Etkisi

Borçlu, masraf ve faiz birikmişken yaptığı kısmi ödemenin anaparaya gideceğini düşünebilir; oysa TBK m.100 sırası gereği bu ödeme önce masraf ve faize mahsup edilir. Bu durum borçlunun beklenenden daha geç kapanan bir dosyayla karşılaşmasına yol açar. Borçlunun haklarını koruyabilmesi açısından mahsup sırasını anlaması büyük önem taşır.

Mahsup Sırasından Sapmak Mümkün mü?

TBK m.100/1 uyarınca borçlu faiz ve giderlerden GECİKMEMİŞ ise ödemeyi anaparaya mahsup edebilir. Gecikme hâlinde ise bu seçim hakkı düşer ve kanundaki sıra uygulanır. Tarafların sözleşmeyle farklı bir mahsup sırası kararlaştırması genel hükümlerin emredici niteliği nedeniyle sınırlıdır; borçluyu aleyhine etkileyen anlaşmalar geçersiz sayılabilir.

Faiz Oranı Belirsizliği ve Araç Davranışı

Kanuni ve avans faiz serileri, her yıl güncellenen oranlardan oluşur. Bu araç, sisteme kayıtlı ve doğrulanmış oran serilerini kullanır. Herhangi bir dönem için doğrulanmış oran kaydı yoksa araç hesap üretmez; yanlış sonuç vermemek amacıyla bu "dürüst hata" yaklaşımı benimsenmiştir. Kullanıcı, eksik dönem oranlarını resmî Resmî Gazete kaynaklarından teyit ederek akdî oran seçeneğiyle hesap yaptırabilir.

Tahsil Harcı Bu Araçta Yer Almaz

Kısmi tahsilat ve dosya bakiye aracı, faiz ve mahsup hesabını kapsar; tahsil harcı, vekâlet ücreti ve cezaevi yapı harcı hesapları bu araçta yer almaz. Tam kapak hesabı için T058 Kapak Hesabı aracını; tek bir tahsilatın mahsubunu görmek için T060 Mahsup Sırası aracını kullanınız.