Tahsil Harcı Hesaplama

Tahsil Harcı Nedir?

İcra takibinde alacaklı tahsilat yaptığında, tahsil edilen miktara göre tahsil harcı ödenir. 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı Tarife uyarınca tahsil harcı oranı, borcun hangi aşamada tahsil edildiğine göre değişir.

Tahsil Harcı Oranları (2025-2026)

• Ödeme emri üzerine tahsil: En düşük oran — borçlu takip başlar başlamaz öderse bu oran uygulanır.
• Hacizden sonra tahsil: Orta oran — borçlu haciz yapılmasına izin verdikten sonra öderse uygulanır.
• Satıştan sonra tahsil: En yüksek oran — malın satışı gerçekleştikten sonra tahsilatta uygulanır.

Bu nedenle borçlunun takip başlar başlamaz ödemesi hem alacaklı hem de borçlu açısından en az maliyetli yoldur.

Peşin Harç Mahsubu

Alacaklı, takip başlangıcında ödediği peşin harcı tahsil harcından mahsup ettirir. Bu araç tahsil harcını ayrıca hesaplar; peşin harcı ayrı araçla hesaplayıp mahsup işlemini manuel yapabilirsiniz.

Kısmi Tahsilat Hâlleri

Borçlu borcun tamamını değil bir kısmını öderse, tahsil harcı yalnızca tahsil edilen kısım üzerinden hesaplanır; kalan alacak için ayrıca harç doğmaz. Daha sonra geriye kalan kısım ödenirse o ödeme üzerinden yeniden harç hesaplanır.

Tahsil Harcının Hukuki Dayanağı

Tahsil harcı, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı Tarifenin B-I/3 numaralı bendinde düzenlenmektedir. Bu düzenlemeye göre icra dairelerinde tahsil olunan paralar üzerinden nispi oran uygulanır. Oranın aşamaya göre değişmesi, kanun koyucunun erken ödemeyi teşvik etme amacını yansıtır: takibin başlarında ödeme yapan borçlu daha az harç öder; satış aşamasına kadar direnen borçlu ise en yüksek orana muhatap olur.

Tahsilat Aşamaları ve Oranlar

Tahsil harcı oranı, tahsilatın yapıldığı aşamaya sıkı sıkıya bağlıdır. Üç temel aşama ve bunlara karşılık gelen oran kademeleri mevcuttur:

• Ödeme emri veya icra emri tebliği üzerine ödeme: En düşük oran uygulanır. Borçlu, ödeme emrini alır almaz borcunu icra dairesine yatırırsa bu oran devreye girer. Alacaklı açısından da bu aşama en avantajlısıdır çünkü hızlı tahsilat sağlanır.
• Hacizden sonra, satıştan önce ödeme: Orta oran uygulanır. Borçlunun malvarlığı üzerine haciz konulduktan sonra, satış tamamlanmadan önce yapılan ödemelerde bu oran geçerlidir. Oran, birinci aşamaya kıyasla yaklaşık iki katıdır.
• Haczedilen malın satılıp paraya çevrilmesi yoluyla tahsil: En yüksek oran uygulanır. Borçlu ödemeyip malını sattıran durumlarda bu en ağır oran devreye girer; hem alacaklı hem borçlu açısından en maliyetli seçenektir.

Peşin Harç ile Mahsup Mekanizması

İlamsız icra takiplerinde takip başlarken ödenen binde 5 peşin harç, tahsilat gerçekleştiğinde doğan tahsil harcından mahsup edilir (492 s.K. m.29/2). Bu mahsup şu anlama gelir: alacaklının başlangıçta ödediği peşin harç, tahsil harcının bir ön ödemesi niteliğindedir. Tahsil harcının tamamı veya bir kısmı bu ön ödemeden karşılanır; aradaki fark ayrıca tahsil edilir. Tahsil harcı peşin harçtan küçükse mahsup mümkün değildir; fazlası iade de edilmez.

Tahsil Harcını Kimin Ödediği

İİK m.15 uyarınca kanunda aksi yazılı olmadıkça takip harç ve masrafları borçluya aittir. Tahsil harcı da bu genel kural kapsamında borçluya yüklenir. Uygulamada icra dairesi tahsil edilen paradan harcı keserek Hazineye aktarır ve kalan tutarı alacaklıya öder. Alacaklı bu kesintiyi önceden bilmeli; kapak hesabı tahsil harcı dahil borçlunun ödemesi gereken toplam tutarı gösterecek biçimde kurulmalıdır.

Cezaevi Yapı Harcı ile Fark

Tahsil harcı borçludan alınırken, 2548 sayılı Kanun m.1 uyarınca alınan cezaevi yapı harcı (%2) alacaklıdan kesilir. Bu iki harç birbirinin alternatifi değil; aynı tahsilat üzerinden ayrı ayrı hesaplanan iki ayrı yükümlülüktür. Alacaklı, tahsil ettiği paradan hem tahsil harcının borçluya yükletildiğini hem de cezaevi yapı harcının kendi payından kesildiğini göz önünde tutarak gerçek net tahsilatını hesaplamalıdır.

Haricen Tahsil Durumunda Özel Oran

Alacağın icra dairesi kanalıyla değil de tarafların doğrudan anlaşmasıyla tahsil edilmesi veya alacaklının takipten vazgeçmesi hâlinde haricen tahsil harcı uygulanır. Bu durumda 492 s.K. m.23 uyarınca ilgili aşamanın tahsil harcı oranının yarısı esas alınır. Örneğin hacizden önceki aşamada haricen tahsilatta, ödeme emri üzeri oranının yarısı uygulanır. Bu durum alacaklı ve borçlu açısından daha az maliyetli bir çözüm sunabilir.

Tahsil Harcının Kapak Hesabına Etkisi

İcra dosyasının kapak (güncel borç) hesabı yapılırken tahsil harcı da borçlunun ödemesi gereken toplama eklenir. Bu nedenle borçlunun ödeyeceği gerçek tutar; asıl alacak + faiz + masraflar + icra vekâlet ücreti + tahsil harcı formülüyle bulunur. Tahsil harcının hangi aşamada doğacağını öngöremeden yapılan kapak hesabı eksik kalır; borçlunun tam ödeme yapabilmesi için aşamanın da bilinmesi şarttır.

Tahsil Harcının Muafiyet ve İstisnaları

Bazı kamu kurum ve kuruluşları ile özel kanunlarda muafiyeti düzenlenen alacaklılar için tahsil harcı uygulanmayabilir. Özellikle devlet alacaklarının 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde icrasında farklı kural ve oranlar geçerlidir. 6183 sayılı Kanun kapsamındaki tahsilatlarda İİK harç kuralları uygulanmaz. Bu araç yalnızca İİK m.15 ve 492 s.K. kapsamındaki alacaklar için hesap yapar.