İcra Peşin Harcı Hesaplama

İcra Peşin Harcı Nedir?

492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı Tarifenin B bölümü uyarınca, ilamsız icra takiplerinde alacaklı başlangıçta peşin harç ödemekle yükümlüdür. Peşin harç, takip tutarının ‰5'i (binde beş) oranında hesaplanır.

Peşin Harç Tahsil Harcından Mahsup Edilir mi?

Evet. Alacaklının başlangıçta ödediği peşin harç, sonradan hesaplanacak tahsil harcından mahsup edilir. Ayrıca hesaplanmaz; zaten ödenen tutar düşülerek bakiyesi tahsil edilir. Bu nedenle takip masrafı hesaplarken peşin harcı ayrı bir gider kalemi olarak değil, tahsil harcının ön ödemesi olarak düşünmek gerekir.

Peşin Harç Hangi Takiplerde Ödenir?

• İlamsız takiplerde: Tüm ilamsız icra yollarında (adi, kambiyo, kira) peşin harç ödenir.
• İlamlı takiplerde: Peşin harç alınmaz; mahkeme yargılaması aşamasında bu harç zaten ödenmiştir.

Alt Sınır Uygulaması

Peşin harç, her yıl güncellenen asgari tutarın altında olamaz. Küçük miktarlı takiplerde hesaplanan ‰5 oranı bu alt sınırdan düşük kalabilir; bu durumda asgari tutar uygulanır. Bu araç oran üzerinden hesap yapar; asgari sınır kontrolü yapılmaz.

Peşin Harcın Hukuki Niteliği

Peşin harç, Türk icra hukukunda yalnızca ilamsız takiplere özgü bir harç kalemidir. 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı Tarifenin B bölümü uyarınca, ilama dayanmayan takip taleplerinde alacaklı takip tutarının binde beşini (‰5) önceden yatırmak zorundadır. Bu harç devlete ödenen bir vergi niteliğini taşır ve takibin başlatılmasının ön koşuludur.

Peşin Harç Tahsil Harcına Nasıl Mahsup Edilir?

492 sayılı Kanun m.29/2 uyarınca, başlangıçta ödenen peşin harç takip sonunda doğacak tahsil harcından mahsup edilir. Bu mahsup mekanizması şu şekilde işler:

• Alacaklı, takip açılışında peşin harç olarak örneğin 1.000 TL yatırır.
• Tahsilat gerçekleştiğinde tahsil harcı hesaplanır; örneğin ödeme emri üzerine tahsilatta belirli bir oran uygulanır.
• Hesaplanan tahsil harcından daha önce yatırılan 1.000 TL mahsup edilir; aradaki fark ödenir.
• Tahsil harcı peşin harçtan düşük çıkarsa fark iade edilmez; devlet tarafından haksız iktisap sayılmaz.

Peşin Harcın Oranı ve Güncel Tarife

Peşin harç oranı binde 5 (‰5) olarak Harçlar Kanunu'nda sabit tutulmuştur; bu oran yıllık tarife değişikliklerinden etkilenmez. Ancak asgari harç tutarı (alt sınır) her yıl güncellenen harç tarifesiyle birlikte değişir. 2026 yılı için güncel asgari tutarı Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) duyurularından teyit etmek gerekmektedir.

İlamlı Takip ile Karşılaştırma

Mahkeme ilamına dayanan ilamlı icra takiplerinde peşin harç alınmaz. Bu durum, ilamlı takiplerin açılış maliyetini ilamsız takiplerden önemli ölçüde düşürür. Aynı tutar için açılacak ilamlı bir takipte yalnızca başvurma harcı ve tebligat gibi maktu giderler söz konusuyken, ilamsız takipte bunlara ek olarak ‰5 peşin harç da eklenir.

Peşin Harç Hangi Durumlarda Sorun Çıkarır?

Yüksek tutarlı takiplerde peşin harç önemli bir başlangıç maliyeti oluşturabilir. Örneğin 10.000.000 TL'lik bir alacak için binde 5 peşin harç 50.000 TL'ye ulaşır. Alacaklı bu tutarı peşin ödemek zorundadır ve tahsilat gerçekleşmezse bu parayı geri alamaz; ancak aynı takip dosyasında sonradan ödeme yapılması hâlinde mahsup imkânı vardır.

Haciz Aşamasında Takip Masraflarının Seyrini

Peşin harç, ilamsız takibin başlangıç masraflarından yalnızca biridir. Takip ilerledikçe ek masraflar doğmaktadır:

• Haciz aşaması: Haciz talebinde icra memuru harcı ve gerekirse adres araştırma masrafları istenir.
• Ekspertiz aşaması: Taşınmaz veya taşıt için kıymet takdiri yaptırılması gerektiğinde bilirkişi ücreti ödenir.
• Satış aşaması: Satış ilanı ve artırma giderleri ayrıca alınır.
• Tahsilat aşaması: Tahsil harcı ve icra vekâlet ücreti bu aşamada doğar; peşin harç tahsil harcından mahsup edilir.

Peşin Harç ile Tahsil Harcının Birlikte Değerlendirilmesi

Gerçek icra maliyetini hesaplamak için peşin harç ve tahsil harcı birlikte değerlendirilmelidir. Peşin harç tahsil harcından mahsup edildiğinden fiilî toplam maliyet şu formülle bulunur: (Tahsil Harcı) − (Peşin Harç) = Ek Ödeme. Eğer tahsil harcı peşin harçtan büyükse bu fark borçludan alınır. Tahsil harcı hesaplaması için ayrı aracı kullanınız.

Kısmi Tahsilat Durumunda Peşin Harç

Alacağın tamamı değil de bir kısmı tahsil edilirse, tahsil harcı yalnızca fiilen tahsil edilen tutar üzerinden hesaplanır. Bu durumda peşin harcın tamamı mahsup edilemeyebilir; yalnızca doğan tahsil harcı kadar mahsup yapılır. Borçlu kalan bakiyeyi sonradan ödedikçe her tahsilat için ayrı tahsil harcı hesaplanır ve kalan peşin harç varsa bu yeni harca da mahsup edilebilir.