Usul ve Araştırma
Dava Şartları Kontrol Asistanı
Dava şartları (HMK m.114), mahkemenin davanın ESASINI inceleyebilmesi için bulunması (veya bulunmaması) gereken usul koşullarıdır: görev, taraf ve dava ehliyeti, dava takip yetkisi, hukuki yarar, derdestlik bulunmaması, kesin hüküm bulunmaması ve özel kanunlardaki şartlar (ör. dava şartı arabuluculuk). Mahkeme bu şartları davanın her aşamasında RESEN gözetir; eksiklik varsa dava usulden reddedilir, ancak giderilmesi mümkün eksikler için kesin süre verilir (m.115/2). Bu asistan, dava açmadan önce şartları tek tek denetlemenizi sağlar.
Sorular
Sık sorulanlar
Dava şartı eksikse dava hemen reddedilir mi?
Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir; ancak eksikliğin GİDERİLMESİ MÜMKÜNSE (ör. gider avansının yatırılması, kanuni temsilci onayı) bunun tamamlanması için KESİN SÜRE verir; süre içinde tamamlanırsa davaya devam edilir (HMK m.115/2).
Dava şartlarını kim ileri sürer?
Dava şartları kamu düzenindendir: mahkeme, bunların mevcut olup olmadığını davanın HER AŞAMASINDA kendiliğinden (resen) araştırır; taraflar da her zaman ileri sürebilir (HMK m.115/1).
Derdestlik ve kesin hüküm neden "ters" değerlendirilir?
Çünkü bunlar OLUMSUZ dava şartıdır: davanın görülebilmesi için aynı davanın derdest OLMAMASI (m.114/1-ı) ve aynı uyuşmazlıkta kesin hüküm BULUNMAMASI (m.114/1-i) gerekir. Bu sorulara "Hayır" cevabı şartın sağlandığı anlamına gelir.
Zorunlu arabuluculuk hangi davalarda dava şartıdır?
Başlıca: işçi-işveren alacak/tazminat ve işe iade uyuşmazlıkları (7036 s.K. m.3), ticari davalar (TTK m.5/A) ve tüketici mahkemesindeki uyuşmazlıklar (6502 s.K. m.73/A). Bu davalarda arabulucuya başvurulmadan dava açılırsa dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.
Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye veya taahhüt niteliği taşımaz. Kesin sonuç için bir avukata danışınız.