Yabancılar ve Uluslararası Hukuk
Yabancı Mahkeme Kararı Tanıma-Tenfiz Uygunluk Asistanı
Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve kesinleşmiş kararların Türkiye'de icra edilebilmesi TENFİZ, kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilmesi TANIMA kararına bağlıdır (5718 s. MÖHUK m.50, m.58). Tenfiz için karşılıklılık (mütekabiliyet), kararın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması, kamu düzenine açıkça aykırı olmaması ve davalının savunma hakkına uyulmuş olması gerekir (m.54). Tanımada karşılıklılık ARANMAZ (m.58). Bu asistan, şartları tek tek sorup her biri için değerlendirme ve genel sonuç üretir.
Sorular
Sık sorulanlar
Tanıma ile tenfiz arasındaki fark nedir?
TENFİZ, yabancı mahkeme kararının Türkiye'de icra edilebilmesini (örneğin alacağın tahsilini) sağlar; TANIMA ise kararın kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilmesidir (MÖHUK m.50, m.58). Önemli fark: tanımada karşılıklılık (m.54/a) ARANMAZ. Örneğin yalnız boşanmanın nüfusa işlenmesi gibi icra gerektirmeyen sonuçlar için tanıma yeterli olabilir.
Karşılıklılık (mütekabiliyet) nasıl sağlanır?
Kararı veren devlet ile Türkiye arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma bulunması ya da o devlette Türk mahkemesi kararlarının tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmü veya fiilî uygulama olması yeterlidir (MÖHUK m.54/a). Yani karşılıklılık akdî, kanuni veya fiilî olabilir; somut ülke bakımından güncel durum araştırılmalıdır.
Münhasır yetki engeli hangi kararlarda gündeme gelir?
Karar, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmişse tenfiz edilemez (MÖHUK m.54/b). Tipik örnek, Türkiye'de bulunan taşınmazın aynına (mülkiyetine) ilişkin davalardır; bu davalarda yalnız Türk mahkemeleri yetkilidir.
Tenfiz hâkimi yabancı kararın doğruluğunu yeniden inceler mi?
Kural olarak hayır. Tenfiz yargılamasında hâkim, MÖHUK m.50-54'teki şartların bulunup bulunmadığını denetler; yabancı mahkemenin uyuşmazlığın esası hakkındaki değerlendirmesini yeniden yargılamaz (revizyon yasağı). Kamu düzeni denetimi de kararın sonucunun Türk kamu düzenine AÇIKÇA aykırı olup olmadığıyla sınırlıdır.
Yabancı Mahkeme Kararı Tanıma-Tenfiz Uygunluk Asistanı
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) kapsamında yabancı mahkeme kararlarının Türkiye'de hukuki etki doğurabilmesi için tanıma veya tenfiz davası açılması gerekmektedir. Tanıma, kararın kesin hüküm veya kesin delil etkisinin tanınmasıdır; tenfiz ise kararın Türkiye'de icra edilmesidir. Bu araç, MÖHUK'ta öngörülen koşulları kontrol ederek tanıma/tenfize engel teşkil edip etmediğini değerlendirmektedir.
Tenfiz Koşulları (MÖHUK m.50-54)
- Karar, hukuk davalarına ilişkin ve kesinleşmiş olmalıdır.
- Türkiye ile kararı veren devlet arasında karşılıklılık bulunmalıdır.
- Türk mahkemelerinin münhasır yetkisi ihlal edilmemelidir.
- Karar Türk kamu düzenine aykırı olmamalıdır.
- Davalının savunma hakkı korunmuş olmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Tanıma ve tenfiz davası hangi mahkemede açılır? Davalının Türkiye'deki yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde; yerleşim yeri yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir'de açılabilir.
Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye veya taahhüt niteliği taşımaz. Kesin sonuç için bir avukata danışınız.
Bu Hesaplama Araçları Muhlet.com.tr altyapısı kullanılarak geliştirilmiştir.