Usul ve Araştırma
Sözleşme Riskli Madde Analizörü
Bir sözleşmenin dengesi, cezai şart, fesih hakkı, yetkili merci, ödeme ve temerrüt faizi, sorumluluk tavanı, mücbir sebep, gizlilik/KVKK ve süre-yenileme gibi temel maddelerin karşılıklı ve açık düzenlenmesine bağlıdır. Bu araç, sözleşme türünüzü ve bu sekiz maddenin mevcut olup olmadığını işaretlemenizi ister; her madde için risk seviyesini (düşük / orta / yüksek), yasal dayanağını ve somut bir iyileştirme önerisini üretir. "Tek taraflı fesih" sorusu TERS değerlendirilir: bu hakkın karşı tarafa tanınmış olması bir risktir. Sonuçta yüksek riskli madde sayısına göre genel bir risk skoru verilir.
Sorular
Sık sorulanlar
Bu araç sözleşmemi hukuken onaylıyor mu?
Hayır. Bu araç genel bir KONTROL LİSTESİDİR; sözleşme metnini okumaz, yalnızca işaretlediğiniz maddelerin varlığına göre tipik riskleri ve önerileri sıralar. Sözleşmenin gerçek metni, tarafların niteliği ve amaç birlikte değerlendirilmelidir; sözleşmenin bir avukat tarafından incelenmesi gerekir.
Tek taraflı fesih neden "risk" sayılıyor?
Karşı tarafa tanınan sebepsiz/tek taraflı fesih hakkı, sözleşmenin devamını onun iradesine bırakır ve sizi korumasız bırakabilir. Bu nedenle bu maddenin BULUNMASI risk artırır; fesih hakkının karşılıklı, haklı sebebe ve makul ihbar süresine bağlanması önerilir.
Sorumluluk tavanı koyarsam her durumda korunur muyum?
Hayır. TBK m.115 uyarınca borçlunun ağır kusuru veya kastından doğan sorumluluğu önceden kaldıran/sınırlayan anlaşmalar geçersizdir. Tazminat tavanı yalnız hafif kusur bakımından ve makul sınırlar içinde geçerli olabilir.
Cezai şart çok yüksekse geçerli mi?
Kararlaştırılan ceza fahiş ise hâkim, borçlunun talebi hâlinde bunu TBK m.182/3 uyarınca indirebilir (tacirler bakımından TTK m.22 sınırlaması ayrıca gözetilir). Dengeli ve oranlı bir cezai şart hem geçerlilik hem caydırıcılık açısından daha güvenlidir.
Sözleşme Risk Analizi: Sözleşmenizde Hangi Riskli Maddeler Var?
Her sözleşme, imzalanmadan önce dikkatli bir hukuki risk değerlendirmesinden geçirilmelidir. Özellikle ticari ve iş hayatında sıkça karşılaşılan bazı sözleşme maddeleri, taraflardan birini ağır yükümlülükler altına sokabilir ya da olası bir uyuşmazlıkta ciddi dezavantaj yaratabilir. Bu araç, sözleşmenin temel riskli maddelerini tarayarak genel risk profilinizi ortaya koyar.
Cezai Şart Maddeleri
Cezai şart, borcun ifa edilmemesi veya gecikmeli ifa edilmesi halinde ödenmesi gereken önceden kararlaştırılmış tazminattır. Orantısız yüksek cezai şart maddeleri, özellikle tüketici sözleşmelerinde Yargıtay tarafından indirilmektedir; ancak ticari sözleşmelerde denetim daha sınırlıdır.
Tek Taraflı Fesih Hakkı
Yalnızca karşı tarafa tanınan tek taraflı fesih hakları, sözleşme dengesini bozar. Fesih bildirim süreleri, tazminat yükümlülüğü ve fesih koşullarının açıkça düzenlenmemesi ciddi risk yaratır.
Yetkili Mahkeme ve Tahkim
Yetkili yargı mercii, uyuşmazlık halinde büyük pratik önem taşır. Uzak bir şehrin mahkemesi veya dezavantajlı bir tahkim merkezinin belirlenmesi, fiilen hak aramayı güçleştirebilir.
Ödeme ve Faiz Koşulları
Faiz oranları, ödeme gecikme sonuçları ve temerrüt hükümleri açıkça düzenlenmemişse uyuşmazlık kaçınılmazdır. Özellikle dövizli sözleşmelerde kur riski hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Sorumluluk Tavanı, Mücbir Sebep ve Gizlilik
Sorumluluk tavanı maddeleri, tazminat taleplerini fiilen işlevsiz kılabilir. Mücbir sebep kapsamının dar tutulması öngörülemeyen riskleri karşı tarafa yükler. Gizlilik ve KVKK uyumluluk hükümleri ise günümüzde ayrı bir hukuki risk alanı oluşturmaktadır.
Araç Nasıl Kullanılır?
Sözleşme türünü seçin ve her madde için "Var / Yok" işaretleyin. Araç, tespit edilen riskleri önem sırasına göre sıralar ve hangi maddelerin avukatla birlikte gözden geçirilmesi gerektiğini belirtir.
Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye veya taahhüt niteliği taşımaz. Kesin sonuç için bir avukata danışınız.
Bu Hesaplama Araçları Muhlet.com.tr altyapısı kullanılarak geliştirilmiştir.