Koşullu Salıverilme Tarihi Hesaplama

Koşullu Salıverilme (Şartlı Tahliye) Nedir?

Koşullu salıverilme, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 107. maddesiyle düzenlenen ve hükümlünün cezasının kanunda öngörülen kısmını iyi hâlli olarak infaz kurumunda geçirmesi koşuluyla, kalan cezasını denetim altında dışarıda geçirmek üzere salıverilmesini ifade eder. Halk arasında "şartlı tahliye" olarak da bilinen bu kurum, hükümlünün topluma yeniden kazandırılmasını amaçlayan önemli bir infaz politikası aracıdır. Koşullu salıverilen hükümlü, kalan cezasını denetim altında geçirir ve belirli yükümlülüklere uymak zorundadır.

Koşullu Salıverilme Oranları (5275 s. CGTİHK m.107)

Suç türüne, suçun niteliğine ve suç tarihine göre farklı koşullu salıverilme oranları uygulanmaktadır. Bu oranlar, hükümlünün cezaevinde geçirmesi gereken asgari infaz süresini belirler:

• Genel (adi) suçlar — 1/2 oranı: Süreli hapis cezalarında cezanın yarısının infaz edilmesiyle koşullu salıverilme sağlanır. 7242 sayılı Kanun geçici m.6 kapsamında 30.03.2020 ve öncesinde işlenen suçlarda bu oran uygulanabilmektedir.
• Cinsel suçlar (mağdur çocuk dahil) — 3/4 oranı: Cinsel istismar, cinsel saldırı ve çocuğa karşı cinsel suçlarda cezanın dörtte üçünün cezaevinde geçirilmesi zorunludur.
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti — 3/4 oranı: Uyuşturucu madde imal, ithal, ihraç ve ticareti suçlarında da 3/4 oranı uygulanır.
• Terör suçları — 3/4 oranı veya özel rejim: Terörle mücadele kapsamındaki suçlarda özel infaz rejimleri devreye girmekte olup bu rejimde infaz oranı daha yüksek olabilmektedir.
• Müebbet hapis cezası: Koşullu salıverilme için 24 yıl cezaevinde kalınması zorunludur. Oran yoktur; sabit süre uygulanır.
• Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası: Koşullu salıverilme için 30 yıl cezaevinde kalınması gerekmektedir.

7242 Sayılı Kanun Geçici m.6 ve İnfaz Rejimi Ayrımı

30.03.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun, ceza infaz rejiminde önemli değişiklikler getirmiş ve özellikle bu tarihten önce işlenen suçlara geçici hükümler uygulanmasını öngörmüştür. Bu kapsamda bazı suç türleri için daha lehte bir infaz rejimi söz konusu olabilmektedir. Bu araç, kullanıcı tarafından girilen suç tarihine göre doğru rejimi otomatik olarak belirleyerek hesaplamayı buna göre gerçekleştirmektedir.

Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi (5275 s. CGTİHK m.108)

TCK m.58 uyarınca tekerrür hükümleri kapsamında değerlendirilen hükümlüler, mükerrirlere özgü infaz rejimine tabidir. Bu rejimde koşullu salıverilme için gereken oran normal suçlardaki 1/2 yerine 2/3 olarak uygulanır. Tekerrürün tespiti mahkeme kararına bağlıdır; mahkeme hükmünde tekerrür hükümleri uygulanmışsa infaz savcılığı bu kararı esas alır.

Müebbet hapiste tekerrür özel ve karmaşık hukuki sonuçlar doğurduğundan bu araç söz konusu kombinasyonu desteklememekte; bu durumlarda infaz savcılığına başvurulması tavsiye edilmektedir.

Tutukluluk Mahsubunun Koşullu Salıverilmeye Etkisi

TCK m.63 uyarınca, hüküm kesinleşmeden önce gözaltında veya tutuklu geçirilen süreler, hükmedilen cezadan mahsup edilir. Bu mahsup işlemi infaz başlangıç tarihini etkili biçimde ileri çekerek koşullu salıverilme tarihinin daha erken gelmesini sağlar. Uzun tutukluluk sürelerinde bu etki son derece belirgin olabilmekte; özellikle kısa ceza alan hükümlülerin koşullu salıverilme tarihinin infazın hemen başında gerçekleşmesine yol açabilmektedir.

İyi Hâllilik Koşulu ve Pratik Etkileri

Koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için hükümlünün iyi hâlli sayılması zorunludur. İyi hâllilik değerlendirmesi; infaz kurumundaki tutum ve davranışlar, disiplin durumu, eğitim ve rehabilitasyon programlarına katılım gibi kriterler esas alınarak yapılır. Disiplin cezası alan hükümlüler koşullu salıverilme hakkını kaybedebilir veya bu hak ertelenebilir. Bu araç iyi hâllilik koşulunu varsaymaktadır; dolayısıyla hesaplanan tarihler bu koşulun sağlanması durumunda geçerlidir.

Koşullu Salıverilme Sonrası Denetim Dönemi

Koşullu salıverilen hükümlü, bihakkın tahliye tarihine kadar denetim altında kalır. Bu dönemde; işlenilen suçun türüne bağlı olarak imza yükümlülüğü, belirli yerlere gitmekten yasaklılık, kamuya yararlı bir işte çalışma veya eğitim programına katılım gibi yükümlülükler infaz hâkimliğince belirlenebilir. Denetim döneminde kasıtlı yeni bir suç işlenmesi hâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınır ve hükümlü kalan cezasını cezaevinde tamamlar.

Hesaplama Süreci

Koşullu salıverilme tarihi hesaplanırken şu adımlar izlenmektedir: Önce ceza günlere çevrilir (yıl = 365 gün, ay = 30 gün). Tutukluluk mahsubu düşülerek kalan infaz süresi belirlenir. Suç türüne ve tarihine göre saptanan koşullu salıverilme oranı uygulanarak, hükümlünün koşullu salıverilmeden önce cezaevinde geçirmesi gereken gün sayısı hesaplanır. Son olarak, infaza başlama tarihine bu gün sayısı eklenerek yaklaşık koşullu salıverilme tarihi elde edilir.

Önemli Sınırlamalar ve Sorumluluk Reddi

Bu araç yalnızca ön bilgilendirme amacıyla tasarlanmış olup çıktıları yaklaşık niteliktedir. Bağlayıcı hesap, infaz savcılığının düzenlediği resmî müddetname belgesidir. Birden fazla cezanın içtiması, özel infaz hükümleri taşıyan suçlar ve olağanüstü hâl düzenlemeleri bu araçla hesaplanamaz. Hesapta hata ya da tereddüt hâlinde bir ceza hukukçusuna danışılması önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Koşullu salıverilme ile denetimli serbestlik arasındaki fark nedir? Denetimli serbestlik, koşullu salıverilme tarihinden önce başlar ve hükümlünün bu süreyi cezaevi dışında yükümlülüklere tabi olarak geçirmesini sağlar. Koşullu salıverilme ise cezanın yasal kısmı tamamlandıktan sonra gerçekleşen şartlı tahliyedir. Önce denetimli serbestlik tarihi, ardından koşullu salıverilme tarihi ve en son bihakkın tahliye tarihi gelir.

Suç kategorisini nasıl belirlememem gerekir? Mahkeme hükmünde suç ve ceza birlikte yazılıdır. Hangi kategoriye girdiği konusunda emin olunmadığında, hükmün gerekçesine ve uygulamada belirtilen infaz rejimine bakılması tavsiye edilir.