Ceza ve İnfaz
Denetimli Serbestlik Tarihi Hesaplama
Denetimli serbestlik; koşullu salıverilmesine belirli bir süre kalan iyi hâlli hükümlünün, cezasının bu son kısmını cezaevi dışında yükümlülüklere tabi olarak geçirmesidir (5275 s.K. m.105/A). Kural, koşullu salıverilmeye 1 YIL kalmasıdır; 30.03.2020 ve öncesinde işlenen istisna dışı suçlarda bu süre 3 YILDIR (7242 s.K. geçici m.6/2). Denetimli serbestlik süreli hapse özgüdür; müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapiste uygulanmaz. Bu araç doğru süreyi seçip denetimli serbestlik tarihini yaklaşık olarak hesaplar.
Sorular
Sık sorulanlar
30.03.2020 tarihi neden önemli?
7242 sayılı Kanun'un geçici 6. maddesi, 30.03.2020 ve öncesinde işlenen suçlar için daha lehe bir infaz rejimi getirdi: genel suçlarda koşullu salıverilme oranı 1/2, denetimli serbestlik süresi koşullu salıverilmeye 3 yıl kala uygulanır. Kasten öldürme, cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti, terör ve örgütlü suçlar bu iyileştirmenin kapsamı dışındadır. 30.03.2020 sonrası suçlarda ise m.107 oranları ve m.105/A'daki 1 yıllık denetimli serbestlik geçerlidir.
Denetimli serbestlikten yararlanma şartları nelerdir?
Hükümlünün iyi hâlli olması, açık ceza infaz kurumunda bulunması veya açık kuruma ayrılma şartlarını taşıması ve koşullu salıverilmesine belirli bir süre (kural olarak 1 yıl; 30.03.2020 öncesi istisna dışı suçlarda 3 yıl) kalmış olması gerekir (5275 s.K. m.105/A, 7242 s.K. geçici m.6/2). Karar infaz hâkimliğince verilir.
Tutuklulukta geçen süre (mahsup) hesaba nasıl katılır?
Hüküm kesinleşmeden önce gözaltında ve tutuklulukta geçen süreler cezadan mahsup edilir (TCK m.63). Bu araçta mahsup gün sayısı hem koşullu salıverilme hem bihakkın tahliye tarihinden düşülür.
Müddetname nedir?
Müddetname (süre belgesi), hükümlünün cezasının infazına başlandığında infaz savcılığınca düzenlenen ve koşullu salıverilme ile bihakkın tahliye tarihlerini resmî olarak gösteren belgedir. Bağlayıcı hesap müddetnamedeki hesaptır; bu araç yalnızca yaklaşık bir ön bilgi verir.
Denetimli serbestlik döneminde hangi yükümlülükler uygulanır?
İnfaz hâkimliği kararıyla; kamuya yararlı bir işte çalıştırma, belirli yerlere gitmekten yasaklama, eğitim programına katılma, imza yükümlülüğü gibi bir veya birden fazla yükümlülük belirlenir (m.105/A). Yükümlülüklere uyulmaması hâlinde hükümlü kapalı kuruma iade edilebilir.
Denetimli Serbestlik Nedir ve Nasıl Çalışır?
Denetimli serbestlik, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 105/A maddesiyle düzenlenen ve süreli hapis cezasına mahkûm hükümlünün koşullu salıverilme tarihinden belirli bir süre önce cezaevinden çıkarak ceza infazını dışarıda, çeşitli yükümlülüklere tabi biçimde tamamlamasına olanak tanıyan bir tedbirdir. Bu tedbir sayesinde hükümlü, cezaevine geri dönme zorunluluğunu korurken topluma uyum sürecini daha erken başlatabilmektedir. Denetimli serbestlik, infaz sisteminin hükümlünün topluma yeniden entegrasyonunu desteklemek amacıyla oluşturulmuş önemli bir mekanizmasıdır.
1 Yıl ve 3 Yıl Ayrımı: 30.03.2020 Tarihi Belirleyici
Denetimli serbestlik süresini belirlemede en kritik kriter suç tarihidir. Mevcut yasal düzenlemede:
- Suç tarihi 30.03.2020 sonrası (genel kural, m.105/A): Hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanabileceği süre koşullu salıverilmeden 1 yıl öncesidir. Bu durum, pek çok hükümlü için denetimli serbestlik tarihinin koşullu salıverilmeden tam 1 yıl önceye denk geleceği anlamına gelir.
- Suç tarihi 30.03.2020 ve öncesi (7242 s.K. geçici m.6/2 — istisna dışı suçlar): Bu tarih öncesinde işlenen ve istisna kapsamına girmeyen suçlarda denetimli serbestlik süresi 3 yıla kadar uzayabilmektedir. Bu, hükümlünün koşullu salıverilme tarihinden tam 3 yıl önce cezaevinden çıkabileceği anlamına gelir ve cezaevinde fiilen geçirilen süreyi önemli ölçüde azaltabilir.
Araç, girilen suç tarihini okuyarak bu ayrımı otomatik uygulamaktadır.
Denetimli Serbestlik Kapsamındaki Yükümlülükler
Denetimli serbestlik kararıyla birlikte infaz hâkimliği, hükümlüye bir veya birden fazla yükümlülük belirler. Bu yükümlülükler şunlar olabilir:
- Kamuya yararlı bir işte çalıştırma
- Belirli yerlere gitmekten, belirli kişilerle görüşmekten yasaklanma
- Mesleki eğitim kursuna veya sosyal uyum programına katılma
- Alkol ve uyuşturucudan uzak durma yükümlülüğü ve denetimi
- Belirli aralıklarla denetimli serbestlik müdürlüğüne imza verme
Yükümlülüklerin türü ve sayısı, infaz hâkimliğinin takdirine bağlıdır ve hükümlünün özel durumuna göre belirlenir. Yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde hükümlü cezaevine iade edilir.
Hangi Suçlarda Denetimli Serbestlik Uygulanmaz?
Denetimli serbestlik tedbirinin uygulanamayacağı başlıca durumlar şunlardır:
- Müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapis: Bu ceza türlerinde denetimli serbestlik uygulanmaz (m.105/A, süreli hapis cezalarına özgüdür).
- Cinsel suç mahkûmları (çocuğa karşı işlenenler dahil): Bu grupta denetimli serbestlik ciddi biçimde kısıtlanmış olup infaz hâkimliğinin özel değerlendirmesi gerekmektedir.
- Yükümlülüklere aykırı davrananlar: Denetimli serbestliği ihlal eden hükümlüler kapalı kuruma iade edilerek yükümlülük dışı kalan süreyi cezaevinde tamamlar.
Denetimli Serbestlik ile Koşullu Salıverilme Sıralaması
İnfaz sürecinin anlaşılabilmesi için tarih sıralamasını doğru kavramak büyük önem taşır: İlk önce denetimli serbestlik tarihi gelir (koşullu salıverilmeden 1 veya 3 yıl önce); bu tarihte hükümlü cezaevinden çıkar ve dışarıda infazını sürdürür. Ardından koşullu salıverilme tarihi (şartlı tahliye) gelir; bu tarihte hükümlü belirli denetim yükümlülükleri altında özgürlüğüne kavuşur. Son olarak bihakkın tahliye tarihi gelir; bu tarihde ceza tamamen sona ermiş olur ve herhangi bir yükümlülük kalmaz.
Denetimli Serbestlik Süresinin Koşullu Salıverilmeden Önce Dolması Durumu
Kısa süreli cezalarda veya uzun tutukluluk mahsubunun bulunduğu davalarda, denetimli serbestlik tarihinin infaz başlangıcında zaten geçmiş olabileceği durumlar ortaya çıkabilir. Bu "derhâl yararlanma" hâlinde hükümlü, infaz başladığı anda denetimli serbestlikten yararlanmaya hak kazanmış demektir. Araç bu durumu tespit ederek kullanıcıyı bilgilendirir.
Denetimli Serbestlikten Yararlanma Başvurusu
Hükümlü denetimli serbestlik tarihine ulaştığında talep gerekmeksizin otomatik olarak değerlendirilmektedir. Ancak uygulamada avukatın takip etmesi ve gerekli başvuruların zamanında yapılması, gecikmelerin önüne geçmesi açısından kritik önem taşımaktadır. Denetimli serbestlik kararı infaz hâkimliği tarafından verilir ve kesinleştikten sonra hükümlü kurumdan çıkarılır.
Bu Aracın Sınırları
Bu araç; tahminî ön hesaplama amacıyla kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Gerçek infaz sürecinde müddetname, infaz savcılığı ve infaz hâkimliği kararlarına göre farklılık oluşabilir. Özellikle içtima hâlleri, birden fazla ceza, tekerrür ve özel infaz rejimleri bu hesabın kapsamı dışında kalabilmektedir. Kesin bilgi için infaz savcılığının düzenlediği müddetname belirleyicidir.
Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye veya taahhüt niteliği taşımaz. Kesin sonuç için bir avukata danışınız. Sonuç, varsayımlara dayalı TAHMİNİ bir aralıktır; kesin karar yetkili merci/hâkim takdirindedir.
Bu Hesaplama Araçları Muhlet.com.tr altyapısı kullanılarak geliştirilmiştir.