Aile ve Miras
Mirasta Denkleştirme (İade) Hesaplama (TMK m.669 vd.)
Türk Medenî Kanunu m.669 uyarınca yasal mirasçılar, miras bırakanın sağlığında kendilerine KARŞILIKSIZ olarak yaptığı ve denkleştirmeye tabi kazandırmaları (çeyiz, kuruluş sermayesi, bir malın devri, borçtan kurtarma vb.) miras paylaşımında terekeye geri katmakla (iade) yükümlüdür. Böylece daha önce kazandırma alan altsoy, kalan mirastan daha az alır ve tüm mirasçılar arasında eşitlik sağlanır. Hesapta önce FARAZİ tereke bulunur (net tereke + denkleştirmeye tabi kazandırmalar); her mirasçının payı bu farazi tereke üzerinden hesaplanır; kazandırma alan mirasçının payından aldığı kazandırma düşülür.
Sorular
Sık sorulanlar
Denkleştirmeye tabi kazandırmalar nelerdir?
TMK m.669 uyarınca miras bırakanın altsoyuna çeyiz, kuruluş sermayesi, bir malvarlığının devri, borçtan kurtarma ve benzeri karşılıksız kazandırmaları denkleştirmeye (iadeye) tabidir. Miras bırakan aksini açıkça belirtmedikçe bu kazandırmalar paylaşımda terekeye eklenmiş sayılır. Olağan eğitim/öğretim giderleri ve âdet gereği verilen hediyeler kural olarak denkleştirmeye tabi değildir.
Denkleştirme ile tenkis aynı şey mi?
Hayır. Denkleştirme (m.669) yasal mirasçılar arasında eşitliği sağlar; sağlararası kazandırmalar terekeye eklenir. Tenkis (m.560) ise saklı payı ihlal eden tasarrufların saklı pay oranında geri alınmasıdır. Denkleştirme mirasçılar arası bir düzeltmeyken, tenkis saklı pay sahibinin dava hakkıdır.
Kazandırma net terekeden büyükse ne olur?
Bir mirasçının aldığı kazandırma, denkleştirmeden sonra kendi payını aşıyorsa, kural olarak aşan kısmı geri vermek zorunda değildir (TMK m.670/2), ancak bu durum diğer mirasçıların saklı payını ihlal ediyorsa tenkis gündeme gelir. Bu araç, payı eksiye düşen mirasçının net payını sıfır gösterir ve uyarı verir.
Bu hesap eşi ve zümre farklarını dikkate alıyor mu?
Hayır. Bu araç, tüm mirasçıların EŞİT pay aldığı basitleştirilmiş bir denkleştirme yapar (tipik olarak yalnız altsoy — çocuklar). Sağ kalan eşin farklı oranı, farklı zümreler ve miras bırakanın kazandırmayı denkleştirmeden muaf tutması gibi hâller dikkate alınmaz.
Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye veya taahhüt niteliği taşımaz. Kesin sonuç için bir avukata danışınız. Sonuç, varsayımlara dayalı TAHMİNİ bir aralıktır; kesin karar yetkili merci/hâkim takdirindedir.