İş ve Sosyal Güvenlik
Brüt Maaştan Net Maaş Hesaplama
Bir çalışanın eline geçen net ücret; brüt ücretten SGK işçi payı (%14), işsizlik sigortası işçi payı (%1), gelir vergisi ve damga vergisi kesildikten sonra kalan tutardır. 2022'den itibaren yürürlükte olan asgari ücret istisnası uyarınca (7349 s.K.), brüt asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi tüm ücretlilerde istisna tutulur. Gelir vergisi yıl içinde kümülatif (birikimli) matrah esasıyla artan oranlı kesildiğinden, aynı brüt ücretin neti yılın ilerleyen aylarında üst dilime geçilince düşer. Bu araç, dilerseniz önceki aylardan biriken kümülatif matrahı da dikkate alarak seçtiğiniz ayın net ücretini hesaplar.
Sorular
Sık sorulanlar
Asgari ücret istisnası ne demektir?
2022'den itibaren (7349 s.K. ile getirilen düzenleme) brüt asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi, ücretin miktarına bakılmaksızın tüm ücretlilerde istisnadır. Bu nedenle asgari ücretten hiç gelir/damga vergisi kesilmez; daha yüksek ücretlerde ise yalnızca asgari ücreti aşan kısmın vergisi ödenir.
Neden aynı brüt maaşın neti aylara göre değişir?
Gelir vergisi yıl içinde kümülatif (birikimli) matrah üzerinden artan oranlı kesilir. Kümülatif matrah üst dilime (örneğin %15'ten %20'ye) geçtiğinde aylık gelir vergisi artar ve net ücret düşer. Bu araçta kümülatif matrah alanını doldurarak ilgili ayın netini görebilirsiniz.
SGK ve işsizlik kesintisi ne kadardır?
Normal koşullarda SGK işçi payı brütün %14'ü (malullük-yaşlılık-ölüm %9 + genel sağlık sigortası %5), işsizlik sigortası işçi payı ise %1'idir; toplam %15 SGK kesintisi yapılır. Bu kesintiler gelir vergisi matrahından düşülür.
Bu hesap giydirilmiş ücreti mi kapsar?
Araç, girdiğiniz brüt tutarı esas alır. Yol, yemek, ikramiye gibi yan haklar SGK ve vergi matrahına dahil ediliyorsa bunları brüt ücrete ekleyerek girmelisiniz; istisna kapsamındaki (örneğin belirli sınırdaki yemek/yol) ödemeler için ayrı değerlendirme gerekir.
Brütten Nete Maaş Hesaplama Nedir?
Türkiye'de iş sözleşmeleri ve bordro işlemleri çoğunlukla brüt ücret üzerinden yürütülür. Oysa çalışanın eline geçen tutar; brüt ücretten yasal kesintilerin yapılmasının ardından kalan net ücrettir. Brütten nete maaş hesaplaması; SGK işçi primleri, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerinin tamamını dikkate alarak gerçek elde tutulacak tutarı ortaya koyar. Bu araç, 2026 yılı güncel yasal oranlarıyla ve asgari ücret vergi istisnasını tam olarak uygulayarak net maaşınızı kuruş hassasiyetiyle hesaplar.
Brüt Ücret Kavramı
Brüt ücret; çalışanın işverenden alacağı toplam ödeme olup işçi kesintileri yapılmadan önceki rakamdır. İş sözleşmelerinde ve resmi bordroda yer alan ücret genellikle brüt olarak belirtilir. Brüt ücrete dahil edilmesi gereken başlıca kalemler şunlardır:
- Temel (çıplak) maaş
- SGK matrahına dahil olan yemek, yol, konut yardımları
- Düzenli ikramiyeler ve primler (SGK tabi ise)
- Fazla çalışma ücretleri
Belirli istisna sınırları dahilinde kalan yemek ve yol yardımları SGK matrahından düşülebilir; bu tür özel durumlar için bağımsız hesaplama yapılması gerekebilir.
SGK İşçi Primleri: Kesinti Kalemleri ve Oranlar
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalışanın brüt ücretinden aşağıdaki SGK işçi payları kesilir:
- Malullük, Yaşlılık ve Ölüm (MYÖ) Sigortası İşçi Payı: %9
- Genel Sağlık Sigortası (GSS) İşçi Payı: %5
- Toplam SGK İşçi Payı: %14
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ayrıca brüt ücretten %1 işsizlik sigortası işçi payı kesilir. Böylece toplam SGK ve işsizlik kesintisi brüt ücretin %15'ine ulaşır. Bu tutar hem işçi için bir yükümlülük hem de ilerde yararlanabileceği sosyal güvence hakkının karşılığıdır.
Gelir Vergisi Matrahı ve Tarife
Gelir vergisi; brüt ücretten SGK işçi paylarının tamamı (%15) çıkarıldıktan sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır. Bu kalan tutara "ücret gelir vergisi matrahı" adı verilir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 103. maddesi uyarınca 2026 yılı için artan oranlı gelir vergisi tarifesi şu şekilde uygulanmaktadır:
- İlk dilim: %15
- İkinci dilim: %20
- Üçüncü dilim: %27
- Dördüncü dilim ve üzeri: %35
Hangi dilimlerin uygulanacağı; yılın başından o aya kadar biriken kümülatif (birikimli) vergi matrahına bağlıdır. Bu nedenle aynı brüt maaşın neti yıl içinde aylara göre farklılık gösterebilir.
Kümülatif Gelir Vergisi Matrahı Neden Önemlidir?
Türk gelir vergisi sistemi, ücretliler için yıl başından itibaren birikimli (kümülatif) matrah esasını benimser. Bu sistem şu anlama gelir: her ay için gelir vergisi, o aya kadar toplam elde edilen ücret matrahı (kümülatif matrah) üzerinden hesaplanır. Yıl başında (Ocak ayında) kümülatif matrah düşükken vergi dilimi de düşüktür. Yılın ilerleyen aylarında birikimli matrah üst dilimlere taşınınca aynı brüt maaş için daha yüksek oranlı vergi kesilebilir ve elde tutulan net ücret düşer.
Bu araçta "Önceki Aylardan Biriken Kümülatif Matrah" alanını doldurarak yılın herhangi bir ayı için doğru net maaşı hesaplayabilirsiniz. Örneğin Ekim ayı için hesaplama yapıyorsanız Ocak–Eylül döneminin toplam gelir vergisi matrahını girmeniz gerekir. Yılın ilk ayı için bu alanı boş bırakabilirsiniz.
Asgari Ücret Gelir Vergisi ve Damga Vergisi İstisnası
2022 yılında 7349 sayılı Kanun ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na eklenen m.23/18 hükmü uyarınca, brüt asgari ücrete isabet eden gelir vergisi tutarı tüm ücretlilerde istisna kapsamına alınmıştır. Bu istisnanın pratik sonuçları şunlardır:
- Asgari ücret alan çalışanın maaşından hiç gelir vergisi kesilmez.
- Asgari ücretin üzerinde maaş alan çalışan ise yalnızca asgari ücreti aşan kısmın gelir vergisini öder; asgari ücrete isabet eden kısım vergiden muaf kalır.
- Damga vergisinde de paralel bir istisna uygulanır: brüt asgari ücrete isabet eden damga vergisi tüm ücretlilerde alınmaz.
Bu düzenleme, özellikle orta gelir grubundaki çalışanlar için önemli bir vergi avantajı sağlamaktadır. Bu araç söz konusu istisnayı otomatik olarak uygular.
Damga Vergisi Kesintisi
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun I sayılı tablosunun IV/1-b bendi uyarınca, brüt ücret üzerinden binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir. Ancak asgari ücrete tekabül eden damga vergisi tutarı, asgari ücret istisnası kapsamında alınmaz. Bu araç damga vergisi hesaplamasında bu istisnayı da dikkate alır.
Net Maaşın Hesaplanması: Adım Adım
Brütten nete geçiş sırası şöyledir:
- 1. Brüt ücret − SGK işçi payı (%14) = ara tutar 1
- 2. Ara tutar 1 − işsizlik işçi payı (%1) = SGK sonrası brüt (bu aynı zamanda GV matrahıdır)
- 3. GV matrahına kümülatif tarife uygulanır → hesaplanan GV (istisna öncesi)
- 4. Hesaplanan GV − asgari ücrete isabet eden GV istisnası = ödenecek gelir vergisi
- 5. Brüt ücret üzerinden damga vergisi hesaplanır − asgari ücret damga istisnası = ödenecek damga vergisi
- 6. Net maaş = Brüt − SGK işçi payı − işsizlik payı − ödenecek GV − ödenecek damga vergisi
Çalışan ile İşverenin Maliyet Farkı
Bu araç, işçi tarafından ödenen kesintileri esas alır. İşverenin katlanacağı toplam işgücü maliyeti ise çalışanın brüt ücretinden daha yüksektir. İşverenin brüt ücretin üzerine eklemesi gereken yükümlülükler şunlardır:
- İşveren SGK payı: %15,5 (normal) veya teşvikli uygulamalarda %10,5
- İşveren işsizlik sigortası payı: %2
Toplam işveren maliyeti; brüt ücrete bu paylar eklenerek hesaplanır. Bu hesap araçtan ayrı bir kalemi oluşturmaktadır.
Asgari Ücret Kontrolü
Türkiye'de yasal asgari ücret, Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından en az yılda bir belirlenir ve tüm işçiler için geçerli olan alt sınırı oluşturur. Girilen brüt maaşın asgari ücretin altında olması durumunda araç uyarı verir. İşveren, yasal asgari ücretin altında ücret ödeyemez; bu durum hem idari yaptırımlara hem iş uyuşmazlıklarına yol açar.
Sık Yapılan Hatalar
Brütten nete hesaplamada sık karşılaşılan hatalar şunlardır:
- Giydirilmiş ücret kavramının ihmal edilmesi ve yalnızca temel maaşın brüt olarak girilmesi
- Kümülatif matrah etkisinin göz ardı edilmesi, özellikle yılın son çeyreğinde
- Asgari ücret istisnasının hesaba katılmaması ve daha yüksek vergi hesaplanması
- SGK matrahından düşülebilecek yemek/yol istisnalarının dikkate alınmaması
Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye veya taahhüt niteliği taşımaz. Kesin sonuç için bir avukata danışınız.
Bu Hesaplama Araçları Muhlet.com.tr altyapısı kullanılarak geliştirilmiştir.