Karşı Vekâlet Ücreti Hesaplama (AAÜT)

Karşı Vekâlet Ücreti Nedir?

Türk hukukunda yargılama giderleri arasında yer alan karşı vekâlet ücreti, davayı kazanan taraf lehine karşı tarafa (haksız çıkan tarafa) yükletilen avukatlık ücretidir. Bu ücret, davayı kazanan tarafın avukatına aittir (Avukatlık Kanunu m.164/son) ve asıl müvekkille yapılan sözleşmesel ücretten tamamen bağımsız bir kalemdir.

Karşı vekâlet ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) çerçevesinde belirlenir. Avukatlık Kanunu'nun 168. maddesi, ücretin asgari tarifenin altında kalamayacağını emretmektedir. Bu araç, 04.11.2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2025-2026 AAÜT'ü uygular.

Nispi ve Maktu Karşı Vekâlet Ücreti Farkı

Karşı vekâlet ücreti hesaplama yöntemi, davanın niteliğine göre iki farklı yol izler:

• Nispi Ücret (Konusu Para Olan Davalar): Hükmedilen veya kabul/reddedilen tutar üzerinden AAÜT Üçüncü Kısımdaki kademeli dilimler uygulanır. Hesaplanan tutar, davanın görüldüğü mahkeme için Tarife'de yazılı maktu ücretin altında olamaz (AAÜT m.13/2); aynı zamanda müddeabihi (dava değerini) aşamaz (AAÜT m.13/1). Her iki sınır da bu araç tarafından otomatik olarak kontrol edilir.
• Maktu Ücret (Konusu Para Olmayan Davalar): Boşanma, ceza davaları, velayet gibi konusu para ile değerlendirilemeyen davalarda ücret, AAÜT İkinci Kısmındaki ilgili mahkeme için yazılı sabit tutardır.

Kısmi Kabul Hâlinde Karşı Vekâlet Ücreti

Dava kısmen kabul, kısmen reddedildiğinde mahkeme hem davacı hem davalı lehine ayrı ayrı karşı vekâlet ücretine hükmeder. AAÜT m.13/2 bu hesabı düzenler: kabul edilen kısım için davacı lehine, reddedilen kısım için davalı lehine nispi ücret hesaplanır. Bu senaryo için Kabul-Ret Oranına Göre Karşı Vekâlet Ücreti aracını kullanabilirsiniz.

Karşı Vekâlet Ücreti Haczedilebilir mi?

Avukatlık Kanunu m.164/son'a göre yargılama gideri olarak karşı tarafa yükletilen vekâlet ücreti, avukata aittir ve müvekkille mahsup edilemez, iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve haczedilemez. Bu özelliği, karşı vekâlet ücretini ayrı ve güvenceli bir hak olarak öne çıkarır.

2025-2026 AAÜT Kademeli Dilimler (Özet)

Nispi ücret hesabında dava değeri şu dilimlere ayrılır:

• İlk 600.000 TL: %16
• Sonraki 600.000 TL: %15
• Sonraki 1.200.000 TL: %14
• Sonraki 1.800.000 TL: %13
• Sonraki 3.000.000 TL: %12
• Sonraki 6.000.000 TL: %8
• Sonraki 6.000.000 TL: %4
• 18.600.000 TL üzeri: %1

Her dilim kendi oranıyla çarpılıp toplanır; araç bu hesabı otomatik yaparak dilim dökümünü gösterir.

Bu Araç Nasıl Kullanılır?

• Adım 1: Dava türünü seçin (konusu para olan → nispi / konusu para olmayan → maktu).
• Adım 2: Konusu para ise hükmedilen/kabul edilen tutarı girin.
• Adım 3: Davanın görüldüğü mahkeme/merciyi seçin.
• Adım 4: Hesapla — AAÜT 2025-2026 dilim dökümü, alt/üst sınır kontrolleri ve nihai karşı vekâlet ücreti listelenir.

Karşı Vekâlet Ücretinin Hukuki Dayanağı

Karşı vekâlet ücreti, Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesi ve HMK'nın 323/1-ğ bendi kapsamında yargılama giderleri arasında sayılmaktadır. Avukatlık Kanunu m.168, Türkiye Barolar Birliği'nin her yıl hazırladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) altında ücret kararlaştırılamayacağını emreder. Mahkeme, yargılama sonunda haksız çıkan tarafa hem yargılama giderlerini hem de kazanan tarafın avukatı için belirlenecek vekâlet ücretini yükler.

Bu mekanizmanın temel amacı, davayı haklı olduğu hâlde açmak zorunda kalan kişinin avukat tutma maliyetini karşı taraftan karşılamasını sağlamaktır. Avukatlık hizmetinin ücretli bir hizmet olduğu, hukuki destek almanın kişiyi zor duruma düşürülmesi sonucunda ekstra bir yük oluşturmaması gerektiği prensibi bu kurumun temelinde yatmaktadır.

Mahkeme Kararında Karşı Vekâlet Ücreti Nasıl Görünür?

Mahkeme hükmünün sonuç kısmında yargılama giderleri kalemlerine ayrı bir paragraf ayrılır. Bu paragrafta genellikle şu unsurlar yer alır: harç miktarı, diğer giderler ve "AAÜT uyarınca X TL vekâlet ücretinin davalıdan/davacıdan alınarak davacıya/davalıya verilmesine" şeklinde hüküm fıkrası. Karar kesinleştikten sonra bu tutar icraya konulabilir; ayrıca ilamın icrası aşamasında ayrıca icra vekâlet ücreti de tahakkuk eder.

Karşı Vekâlet Ücretini İcraya Koymak

Hükmedilen karşı vekâlet ücreti, karar kesinleştiğinde ya da ilam mahiyetini kazandığında icra yoluna başvurularak tahsil edilebilir. Avukat, alacaklı sıfatıyla doğrudan kendi adına icra takibi başlatabilir; bu husus Avukatlık Kanunu m.164/son ile açıkça güvence altına alınmıştır. Vekâlet ücreti alacağı, müvekkil adına değil avukat adına icra takibine konur.

İcra aşamasında da ek vekâlet ücreti oluşacağından, toplam tahsilat miktarı mahkeme kararındaki tutarı aşabilir. Özellikle karşı tarafın ödeme yapmaktan kaçındığı durumlarda bu çok aşamalı yapı, avukat açısından haklarını koruyacak etkin bir mekanizma sunar.

Avukatın Müvekkile Karşı Vekâlet Ücreti Hakkı

Avukatlık Kanunu m.164/son, karşı taraftan tahsil edilen vekâlet ücretinin avukata ait olduğunu ve müvekkilin borcuna sayılarak takas ve mahsubuna imkân tanımayacağını hükme bağlar. Bu önemli koruma, uygulamada zaman zaman anlaşmazlık konusu olabilmektedir; özellikle müvekkil "kazandığım davada karşı taraftan alınan para benim tahsilatıma mahsup edilsin" dediğinde bu kuralın önemi ortaya çıkar. Avukat, bu korumaya dayalı olarak karşı vekâlet ücretini tamamen kendi alacağı olarak tutabilir.

Kısmen Kabul Hâlinde İki Yönlü Vekâlet Ücreti

Dava kısmen kabul, kısmen reddedildiğinde AAÜT m.13/2 uyarınca iki ayrı hesap yapılır. Kabul edilen kısım için davacı lehine, reddedilen kısım için davalı lehine nispi vekâlet ücreti hesaplanır. Bu iki rakam birbirini mahsup edebilir ya da bağımsız olarak hükmedilebilir; mahkeme pratiğine göre değişmektedir. Kısmi kabul senaryosunun doğru planlanması, hem müvekkile beklentilerini doğru yönetmek hem de karşı vekâlet gelirini tahmin etmek açısından kritik öneme sahiptir.

Alt ve Üst Sınır Kontrolleri: AAÜT m.13

AAÜT m.13 iki temel sınır öngörür. Bu araç her iki sınırı da otomatik kontrol eder:

• Alt sınır (m.13/2 — maktu taban): Kademeli dilimlerle hesaplanan nispi ücret, davanın görüldüğü mahkeme için AAÜT İkinci Kısımda belirlenen maktu tutarın altına düşemez. Dava değeri düşük olduğunda bu kural devreye girerek maktu tutarı asıl ücret olarak belirler.
• Üst sınır (m.13/1 — müddeabih tavanı): Hükmedilen vekâlet ücreti, dava değerini (müddeabihi) aşamaz. Bu kural, özellikle küçük değerli davalarda orantısız vekâlet ücreti hükmedilmesini önler.

İki sınırın aynı anda geçerli olduğu uç durumlarda (örneğin maktu tutar dava değerini bile aşıyorsa) üst sınır baskındır; yani dava değerinin üstünde asla vekâlet ücreti hükmedilemez.

Karşı Vekâlet Ücreti ile Akdi Vekâlet Ücreti Arasındaki Fark

Karşı taraftan tahsil edilen vekâlet ücreti, müvekkil ile avukat arasında sözleşmeyle kararlaştırılan akdi vekâlet ücretinden tamamen farklı bir kalemdir:

• Akdi vekâlet ücreti, avukatlık hizmet sözleşmesine dayanır ve müvekkil tarafından ödenir.
• Karşı vekâlet ücreti, yargılama gideri niteliğinde olup haksız çıkan karşı taraftan tahsil edilir ve doğrudan avukata aittir.
• Müvekkil, karşı taraftan alınan vekâlet ücretini avukata ödediği sözleşme ücretine mahsup edemez.

Bu ayrım, avukat-müvekkil ilişkisinde açık biçimde ortaya konulmalı; sözleşme aşamasında her iki kalem ayrı ayrı açıklanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Karşı vekâlet ücreti vergi mükellefi midir?

Evet. Avukat tarafından tahsil edilen karşı vekâlet ücreti mesleki gelir olarak vergilendirilir; KDV açısından da ayrı bir değerlendirme gereklidir. Mahkemece hükmedilen tutar brüt ücrettir; vergi yükümlülükleri avukata aittir.

Karşı vekâlet ücreti yetersiz gelirse ne yapılır?

Mahkeme, AAÜT asgari tutarlarını esas alarak hükmeder. Hükmedilen tutar avukatın beklentisinin altında kalıyorsa, akdi ücretle arasındaki fark müvekkille yapılan sözleşme çerçevesinde müvekkile yansıtılabilir. Karşı vekâlet ücreti, akdi ücretin tam karşılığı olmak zorunda değildir.

Dava sırasında sulh yapılırsa vekâlet ücretine ne olur?

Sulh müzakerelerinde karşı vekâlet ücreti konusu ayrıca müzakere edilir. Sulh anlaşmasına "her taraf kendi masrafını karşılar" maddesi eklenebileceği gibi belirli bir vekâlet ücreti ödenmesi de kararlaştırılabilir. Dava dışı sulhta AAÜT asgari ücret kuralı doğrudan uygulanmaz; taraflar serbestçe anlaşabilir.