Nispi Vekâlet Ücreti Hesaplama (AAÜT)

Nispi Vekâlet Ücreti Nedir?

Konusu para olan veya para ile değerlendirilebilen dava ve işlerde avukatlık ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) Üçüncü Kısmındaki kademeli dilimlere göre hesaplanır. Bu yöntemde dava değeri, farklı oranlara sahip dilimlere bölünür ve her dilim kendi oranıyla çarpılarak toplanır; elde edilen toplam "nispi vekâlet ücreti"ni oluşturur.

Bu araç, 04.11.2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2025-2026 AAÜT'ü kullanarak, seçilen mahkeme türüne göre maktu alt sınır ve müddeabih üst sınır kontrollerini otomatik gerçekleştirir.

Kademeli Dilim Sistemi Nasıl Çalışır?

2025-2026 AAÜT'e göre kademeli dilimler ve oranlar şöyledir:

• İlk 600.000 TL: %16
• Sonraki 600.000 TL (600.001-1.200.000 TL arası): %15
• Sonraki 1.200.000 TL (1.200.001-2.400.000 TL arası): %14
• Sonraki 1.800.000 TL (2.400.001-4.200.000 TL arası): %13
• Sonraki 3.000.000 TL (4.200.001-7.200.000 TL arası): %12
• Sonraki 6.000.000 TL (7.200.001-13.200.000 TL arası): %8
• Sonraki 6.000.000 TL (13.200.001-19.200.000 TL arası): %4
• 19.200.000 TL üzeri: %1

Araç, dava değerini bu dilimlere bölerek her dilimin katkısını ayrı ayrı hesaplar ve dökümlü biçimde gösterir.

Alt Sınır ve Üst Sınır Kontrolü

AAÜT'ün 13. maddesi iki sınır belirler:

• Alt sınır (AAÜT m.13/2): Kademeli hesapla bulunan nispi ücret, seçilen mahkeme için AAÜT İkinci Kısımdaki maktu tutarın altında olamaz. Dava değeri düşük olduğunda bu kural devreye girer ve maktu ücret esas alınır.
• Üst sınır (AAÜT m.13/1): Hükmedilecek ücret, kabul veya reddedilen müddeabih tutarını geçemez. Bu kural özellikle küçük tutarlı davalarda anlamsız yüksek vekâlet ücretlerini önler.

Bu Araç Nerede Kullanılır?

• Dava açmadan önce toplam yargılama maliyetini planlamak için
• Karar verildiğinde hakkaniyete uygun karşı vekâlet ücreti kontrolü için
• Sulh müzakerelerinde kabul edilebilir vekâlet ücreti bedelini belirlemek için
• Avukatlık sözleşmesinde ücretin AAÜT tabanının üstünde olduğunu doğrulamak için

Akdi Vekâlet Ücreti ile Farkı

Bu araç AAÜT kapsamındaki asgari vekâlet ücretini hesaplar. Müvekkil ile avukat arasında yapılan sözleşmesel (akdi) ücret ayrı bir kalemdir ve taraflarca serbestçe kararlaştırılır (Av.K. m.163-164); ancak asgari ücretin altına düşemez. Avukatlık Ücret Sözleşmesi hesabı için Avukatlık Ücret Sözleşmesi aracını kullanabilirsiniz.

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) Nedir?

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi, Türkiye Barolar Birliği tarafından her yıl hazırlanıp Adalet Bakanlığı'nca onaylanan ve Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren bir tarifeyi ifade eder. Bu tarife, avukatlık hizmetleri için uygulanabilecek asgari ücretleri düzenler; avukat ile müvekkil, bu tarifenin altında bir ücret kararlaştıramaz (Avukatlık Kanunu m.164/4). Tarifenin amacı hem müvekkilleri aşırı düşük fiyatla iş alan avukatlardan korumak hem de avukatlar arasında haksız rekabeti önlemektir.

2025-2026 dönemi AAÜT, 04.11.2025 tarihli ve 33067 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Bu araç söz konusu tarihten itibaren geçerli olan tarifenin kademeli dilimlerini kullanır.

Tarifenin Altında Ücret Kararlaştırmanın Sonuçları

Avukatlık Kanunu m.168 uyarınca tarifenin altındaki sözleşmeler geçersiz olup bu durumda otomatik olarak asgari tarife ücretinin geçerli olduğu kabul edilir. Avukat, sözleşmede daha düşük bir ücret belirlemiş olsa dahi tarife ücretini talep etme hakkına sahiptir. Özellikle dava sürecinde avukat-müvekkil ilişkisinin bozulduğu durumlarda bu kural, asgari güvence işlevi görür.

Uygulamada bazı avukatlar, iş yoğunluğu veya müvekkille uzun süreli ilişki gibi nedenlerle tarife üzerinde indirim yapmak isteyebilir; ancak bu indirim tarifenin altına inemez. Aksi hâlde sözleşmenin o kısmı hükümsüz kalır.

Nispi Vekâlet Ücretinde Dava Değeri Nasıl Belirlenir?

Nispi vekâlet ücreti hesabında dava değeri, davanın açıldığı andaki müddeabih (talep edilen tutar) esas alınır. Dava sürecinde talep miktarı arttırılmış ya da azaltılmışsa vekâlet ücreti, nihai kabul veya ret edilen tutara göre hesaplanır. Bazı durumlarda fatura tutarı, kira bedeli ya da taşınmaz değeri gibi farklı ölçütler belirleyici olabilir; bu konuda avukatın somut davaya göre değerlendirme yapması gerekir.

Kademeli dilim hesabında dava değeri şu dilimlere sırayla uygulanır: her dilimin kendi oranıyla çarpılması yoluyla o dilime düşen ücret hesaplanır; tüm dilimler toplanarak toplam nispi vekâlet ücreti bulunur. Bu araç bu hesabı otomatik gerçekleştirerek her dilimi dökümlü gösterir.

Müvekkil-Avukat Sözleşmesi ile Tarife İlişkisi

Avukatlık hizmet sözleşmesi, Avukatlık Kanunu'nun 163 ve 164. maddeleri uyarınca yazılı biçimde yapılabilir ve taraflarca serbestçe ücret kararlaştırılabilir. Ancak kararlaştırılan ücret asgari tarifenin altında olamaz; üzerinde ise herhangi bir yasal engel yoktur. Uygulamada büyük şirketlerin avukat tutması, dava sonuç bağlı (başarı primi) ücret yapıları veya saatlik ücret gibi yöntemler kullanılmaktadır; bu yapıların tamamında tarife ücretinin altına inilememe kuralı geçerliliğini korur.

Nispi Vekâlet Ücreti ile Karşı Vekâlet Ücreti İlişkisi

Nispi vekâlet ücreti hesabı iki farklı bağlamda ortaya çıkar:

• Akdi bağlamda: Müvekkil ile avukat arasında, avukatlık hizmetinin karşılığı olarak kararlaştırılan ücretin asgari tabanını belirlemek için.
• Yargılama gideri bağlamında: Dava sonunda haksız çıkan tarafa yükletilecek karşı vekâlet ücretini hesaplamak için. Bu bağlamda mahkeme, AAÜT nispi dilimlerini hükmedilen/kabul edilen tutara göre uygular.

İki bağlamda da kademeli dilim tablosu ve alt/üst sınır kuralları aynıdır; fark yalnızca kimin ödediğinden ibarettir.

Ücret Uyuşmazlığı Çözümü: Baro Tahkim ve Dava Yolu

Avukat ile müvekkil arasında vekâlet ücreti konusunda anlaşmazlık çıktığında iki temel yol izlenebilir:

• Baro hakem kurulu (tahkim): Avukatlık Kanunu m.167 uyarınca taraflardan birinin başvurusu üzerine baro hakem kurulu devreye girer. Bu yol, mahkeme davalarına kıyasla daha hızlı ve az maliyetlidir. Hakem kararı tarafları bağlar.
• Dava yolu: Anlaşmazlık hakem kuruluna taşınmak istenmiyorsa veya kurulun yetkisi dışında kalıyorsa genel mahkemelerde dava açılabilir.

Her iki yolda da AAÜT asgari ücreti referans alınır; bu nedenle asgari ücretin doğru hesaplanması uyuşmazlık çözümünde kritik öneme sahiptir.

Hangi Davalar Nispi Tarifeye Tabidir?

Nispi vekâlet ücreti, konusu para olan veya para ile değerlendirilebilen tüm dava ve işlere uygulanır. Örnekler:

• Alacak ve tazminat davaları (sözleşmesel veya haksız fiilden doğan)
• Kira alacağı ve kira bedeli tespiti davaları
• İşçilik alacakları (ihbar, kıdem, fazla mesai, yıllık izin ücretleri)
• Sigorta tazminatı uyuşmazlıkları
• Taşınmaz satış bedelinden kaynaklanan uyuşmazlıklar
• Ticari sözleşmelerden doğan alacaklar
• Kamulaştırma bedelinin artırılması veya azaltılması davaları

Buna karşılık boşanma, velayet, ceza davaları, çekişmesiz yargı gibi konusu para ile ölçülemeyen davalar maktu tarifeye tabidir ve bu araç kapsamı dışındadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Vekâlet ücreti KDV'ye tabi midir?

Avukatlık hizmetleri KDV'ye tabidir. Bu araçta hesaplanan tutar KDV hariç asgari ücrettir; müvekkile yansıtılacak gerçek tutar bu rakama KDV eklenerek bulunur. Mahkeme kararlarında hükmedilen karşı vekâlet ücreti ise KDV dahil ya da hariç olarak belirtilmesine göre farklılık gösterebilir.

AAÜT her yıl ne zaman güncellenir?

Tarife genellikle kasım-aralık aylarında hazırlanır ve Resmî Gazete'de yayımlanarak yıl başından itibaren ya da yayım tarihinden itibaren yürürlüğe girer. 2025-2026 dönemi Tarifesi 04.11.2025 tarihinde yayımlanmıştır.

Tarifenin üzerinde vekâlet ücreti kararlaştırılabilir mi?

Evet. AAÜT yalnızca asgari sınırı belirler; avukat ve müvekkil bu tabanın üzerinde serbestçe anlaşabilir. Yüksek uzmanlık gerektiren veya riskli davalarda tarife üzerinde ücret kararlaştırılması yaygın bir uygulamadır.