Pergole ve Sundurma İmara Aykırı mıdır?

Danıştay yerleşik içtihatlarında brüt yaşam alanı oluşturmayan, etrafı açık pergole ve sundurmaların ruhsata tabi olmadığını belirtmektedir. Danıştay’ın içtihatı değişmemiş ve aynı şekilde devam etmektedir.

Makale İçeriği

3194 sayılı İmar Kanununa göre imara aykırı yapı nedir?

3194 sayılı İmar Kanununda “Yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler” olarak tanımlanmıştır.

3194 sayılı İmar Kanununun 21. maddesine göre; “Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 27. maddede belirtilen istisna dışında belediye ve valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir. Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır”

3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesine göre; Ruhsatsız veya Ruhsat ve Eklerine Aykırı Olarak Başlanan Yapılar: “Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (…) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mührün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir”

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğine göre ruhsata tabi olmayan yapılar nelerdir?

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 4. maddesinin (i) bendinde: “Tanımlar: Basit tamir ve tadil: yapılarda esaslı tadilat kapsamında olmayan, taşıyıcı sistemi, bağımsız bölümün dış cephesini, ıslak hacimlerin yerini ve sayısını değiştirmeyen; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile bahçe duvarı, duvar kaplamaları, baca, saçak, çatı onarımı ve kiremit aktarılması gibi her türlü tamir tadil işlemlerini” ifade eder hükmü,

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 4. maddesinin (y) bendinde: “Esaslı tadilat: Yapılarda taşıyıcı unsuru etkileyen veya yapı inşaat alanını veya emsale konu alanını veya taban alanını veya bağımsız bölüm sayısını veya ortak alanların veya bağımsız bölümlerin alanını veya kullanım amacını veya ruhsat eki projelerini değiştiren işlemleri” Esaslı tadilat, ruhsata tabidir” ifade eder hükmü,

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 22. maddesinin (l) bendinde: “Bağımsız bölüm net alanının %20’sini geçmemek kaydıyla açık çıkma şartlarını taşıyan balkonlar, kat ve ara sahanlıkları dâhil açık veya kapalı merdiven evi ile açık havuzlar, katlar alanına dahil edilmez” hükmü,

Planlı Alanla İmar Yönetmeliği’nin 58. maddesinin (1) bendinde: “Esaslı tadilat: mevcut yapının esaslı tamir ve tadili, yürürlükteki mevzuat hükümlerine aykırı olmaması şartı ile imar planı, bu yönetmelik hükümleri ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılabilir. Ancak, ilave esaslı tamir ve tadil yapılabilmesi için ruhsat alınması zorunludur” hükmü,

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 59. maddesinin (1) bendinde: “Yapı ruhsatı gerekmeyen inşai faaliyetler: Basit tamir ve tadiller, balkonlarda yapılan açılır kapanır katlanır cam panel uygulamaları, korkuluk, pergola, çardak/kameriye ve benzerlerinin yapımı ile bölme duvar, bahçe duvarı, duvar kaplamaları, baca, saçak, çatı ve benzeri elemanların tamiri ve pencere değişimi ruhsata tabi değildir” hükmü bulunmaktadır.

İMAR KANUNU UYARINCA YAPI NEDİR?

Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; pergola ve benzerlerinin yapımının ruhsata tabi olmadığı, ancak bu nitelikteki imalatların ruhsata tabi olmadığının kabul edilebilmesi için; genel olarak İmar Kanunu’nda düzenlenen, yapı tanımı kapsamında inşa edilmemiş olması, dolayısıyla kapalı alan oluşturmayacak şekilde, güneş ve yağmurdan korunma amacına yönelik olarak ve taşıyıcı unsuru etkilemeyecek hafif yapı malzemeleri ile yapılmış olması gerekmektedir.

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde; yapı; karada ve suda, daimi veya geçici resmi ve özel, yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve hareketli tesisler olarak tanımlanmış, 20. maddesinde; “Yapı; a) Kuruluş veya kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde, b) Kuruluş veya kişilerce, kendisine ait tapusu bulunmamakla beraber kamu kurum ve kuruluşlarının vermiş oldukları tahsis veya irtifak hakkı tesis belgeleri ile, İmar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabilir.” hükmüne yer verilmiş, 21. maddesinin birinci fıkrasında; bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26. maddede belirtilen istisna dışında Belediye veya Valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğu, aynı maddenin 3. fıkrasında; ancak, derz, iç ve dış sıva, boya, badana oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratların ruhsata tabi olmadığı hüküm altına alınmış, 32. maddesinde ise; “Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (…) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir.” hükmü yer almış bulunmaktadır.
Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 16/43. (Ek:RG-1/6/2013-28664) (Değişik:RG-8/9/2013-28759) maddesinde; pergola; bahçede, bina cephelerini değiştirmemek kaydıyla terasta, hafif yapı malzemelerinden dikme ve sık kirişleme ile yapılan ve üzerine yeşil bitki örtüsü sardırılan, etrafı açık, gölgelik amaçlı, yapı ruhsatı olmaksızın inşa edilebilen yapılar, 16/54. (Ek:RG-1/6/2013-28664) maddesinde; sundurma; yağmurdan, güneşten ve rüzgardan korunmak için çekme mesafelerine tecavüz etmemek şartıyla binaya bitişik olarak hafif malzemeden yapılan bölme duvarları olmayan en az bir tarafı açık örtüler olarak tanımlanmış, 63. maddesinde (Değişik:RG-2/9/1999-23804); basit tamir ve tadiller ile korkuluk, pergola ve benzerlerinin yapımı ile bölme duvarı, bahçe duvarı, duvar kaplamaları, baca, saçak ve benzeri elemanların tamirlerinin ruhsata tabi olmadığı, bunlardan iskele kurmayı gerektirenler için Belediyeye yazılı müracaat edilmesi zorunlu olduğu, bu kapsamda kalmakla birlikte binanın ısı yalıtımını etkileyen işlemler yapılamayacağı düzenlenmiştir.

BELEDİYE ENCÜMEN PARA CEZASI İPTALİ EMSAL KARARLAR

T.C. Danıştay 14.DAİRE Esas:2013-2651 Karar:2015-1974 Karar Tarihi:18.03.2015
3194 sayılı İmar Kanununda sundurmaya yönelik olarak açık bir tanım yapılmamış ise de, Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin yapı düzenine ait tanımlara ilişkin 16/1. maddesinin 54. bendinde (Ek:RG-1.6.2013-28664) sundurma; yağmurdan, güneşten ve rüzgardan korunmak için çekme mesafelerine tecavüz etmemek şartıyla binaya bitişik olarak hafif malzemeden yapılan bölme duvarları olmayan en az bir tarafı açık örtüler olarak tanımlanmış, 63. maddesinde ise; basit tamir ve tadiller ile pergole ve benzerlerinin yapımının ruhsata tabi olmadığı düzenlenmiştir. Bursa Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliğinin “Yapı düzenine ilişkin tanımlar” başlıklı 5.03 maddesinin 24. bendinde ise; “Sundurma: Yağmur ve güneşten korunmak için, bir duvar önüne yapılabilen örtü elemanıdır. Sundurmalar binaların cephesinde çekme ve bahçe mesafelerine tecavüz etmemek kaydıyla taşıyıcı eleman üzerine çatı ile örtülü, iki veya üç tarafı açık olmak koşuluyla yapılabilir. Sundurmalar duvar vb. elemanlarla bölünemezler. Genişliği (5.00) metreden fazla olamaz. Her halükarda ait olduğu binanın taban alanının (1/3) ünü geçemez.” kuralı yer almıştır. Buna göre; yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri, dosyada mevcut bilgi, belge ve resimlerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu üç tarafı açık olarak yapılmış olan sundurmanın, 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde yer alan ruhsata tabi yapı kapsamına girmediği anlaşıldığından, aksi yöndeki Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, Bursa 2. İdare Mahkemesinin 31/01/2013 günlü, E:2011/1047, K:2013/95 sayılı kararının BOZULMASINA, dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 18/03/2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.” gerekçesiyle etrafı açık sundurmaların yeni bir yaşam alanını oluşturmadığı dolayısıyla ruhsata aykırı olmadığı bir kez daha belirtmiştir. Mahallinde yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesinden de uyuşmazlık konusu pergolenin yapı olarak değerlendirilemeyeceği, ruhsata aykırılık teşkil etmediği anlaşılacaktır.

T.C. Danıştay İD.İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas:2005-400 Karar:2008-1801 Karar Tarihi:17.10.2008
Bu durumda, dava konusu işlemin tesisine dayanak olan yapı tatil tutanağında da belirtildiği üzere etrafı bütünüyle açık olan pergolenin güneş ve yağmurdan korunmak amacıyla yapıldığı, kapalı olan oluşturmadığı ve bu haliyle taşıyıcı unsuru etkilemediği sonucuna varıldığından, 3194 sayılı Yasanın 5. maddesinde yer alan ruhsata tabi tanımı kapsamında bulunmayan pergolenin yukarıda yer verilen hükümler uyarınca ruhsata tabi olmaması nedeniyle dava konusu işlemde mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, aksi yönde verilen İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.” gerekçeleriyle yapı tatil tutanağından da anlaşılacağı üzere etrafı açık ve taşıyıcı unsuru etkilemeyen, yağmurdan ve güneşten korunmak için yapılan pergoleye düzenlenen idari para cezasını hukuka aykırı bulmuştur.
T.C. Danıştay 14.DAİRE Esas:2012-907 Karar:2014-5179 Karar Tarihi:06.05.2014 künyeli kararında “Uyuşmazlık konusu olayda; yapı tatil zaptındaki tespit ve dosyada yer alan fotoğraftan, işleme konu ilavenin, taşınmazın brüt alanını arttırmayan, kapalı alan oluşturmayan, yanları açık ve cephe görünümünü değiştirmeyen yapı tatil zaptında ve işlemde belirtildiği gibi sundurma niteliğinde olduğu anlaşılmakta olup, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri uyarınca sundurmanın ruhsata tabi olmadığı açık olduğundan, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.” gerekçeleriyle iddiamızı doğrulamaktadır.