Kanun Yolu Seçici — İstinaf, Temyiz ve İtiraz Son Günü

Hangi Kanun Yoluna, Ne Zaman Başvurulur?

Türk yargı sisteminde kararların denetlenmesi; hukuk, ceza ve idari yargı olmak üzere üç ayrı yargı kolu üzerinden yürütülür ve her kol kendine özgü kanun yolu sürelerine, başvuru koşullarına ve başvuru merciine sahiptir. Bu araç; yargı kolunu ve başvuru türünü (istinaf, temyiz, itiraz) seçerek doğru süreyi, adli tatil rejimini ve başvurunun hangi mercie yapılacağını tek adımda hesaplar.

Hukuk Yargısında Kanun Yolları (HMK)

İstinaf — 2 hafta (HMK m.345): Asliye hukuk, sulh hukuk ve özel hukuk mahkemelerinin nihai kararlarına karşı Bölge Adliye Mahkemesi'ne (BAM) istinaf başvurusu, kararın tebliğini izleyen günden itibaren iki hafta içinde yapılabilir. Dilekçe kararı veren mahkemeye verilir.

Temyiz — 2 hafta (HMK m.361): BAM kararlarına karşı Yargıtay'a temyiz başvurusu da iki haftalık süreye tabidir. Kararın tebliğini izleyen gün süre başlar; dilekçe yine kararı veren BAM'a verilir.

İhtiyati tedbire itiraz — 1 hafta (HMK m.394): İhtiyati tedbir kararına itiraz, kararın tebliğinden itibaren bir haftadır. Tedbir işleri adli tatilde de görüldüğünden bu süreye adli tatil uzaması uygulanmaz (HMK m.103).

Ceza Yargısında Kanun Yolları (CMK)

İstinaf — 2 hafta (CMK m.273, 7499 s.K.): Asliye ve ağır ceza mahkemelerinin kararlarına karşı BAM'a istinaf, 7499 sayılı Kanun değişikliğiyle hükmün tefhim veya tebliğinden itibaren iki haftaya uzatılmıştır.

Temyiz — 2 hafta (CMK m.291, 7499 s.K.): BAM ceza dairelerinin kararlarına karşı Yargıtay'a temyiz de 7499 s.K. ile iki haftaya çıkarılmıştır. Bu değişiklikten önce hem istinaf hem temyiz 7 gün idi.

İtiraz — 7 gün (CMK m.268): Sulh ceza hâkimliği kararları ve diğer kararlara karşı genel itiraz süresi yedi gündür. Ceza sürelerinde adli tatil uzaması uygulanır; son gün tatildeyse 3 Eylül'e uzar.

Ceza sürelerinde adli tatil uzaması HMK'dan farklıdır: son gün adli tatile rastlarsa tatilin bitiminden itibaren 3 gün uzamış sayılır ve son gün 3 Eylül olur (CMK m.331/4).

İdari Yargıda Kanun Yolları (İYUK)

İstinaf — 30 gün (İYUK m.45): İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı Bölge İdare Mahkemesi'ne (BİM) istinaf başvurusu, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Temyiz — 30 gün (İYUK m.46): BİM kararlarına karşı Danıştay'a temyiz de otuz günlük süreye tabidir.

Yürütmenin durdurulması (YD) kararına itiraz — 7 gün (İYUK m.27/7): YD kararına itiraz süresi 7 gündür. YD işleri adli tatilde de görüldüğünden bu süreye tatil uzaması uygulanmaz.

İdari yargıda adli tatil uzaması HMK ile aynı çalışır; son gün tatile rastlarsa 7 Eylül'e uzar (İYUK m.61).

Dilekçenin Nereye Verileceği

Önemli pratik bir nokta: İstinaf ve temyiz dilekçeleri, denetim mercisine değil kararı veren mahkemeye verilir. Mahkeme dosyayı ilgili üst yargı merciine iletir. Doğrudan BAM veya Yargıtay'a gönderilen dilekçeler red ya da iade riski taşır. Bu araç hesaplama sonucunda başvuru merciini de açıkça gösterir.

Sık Yapılan Kanun Yolu Süresi Hataları

Hata 1 — Eski CMK sürelerini uygulamak: 7499 s.K. öncesindeki 7 günlük istinaf/temyiz sürelerini hâlâ uygulayan kaynaklar mevcuttur. Güncel süre iki haftadır. Bu araç güncel kuralları uygular.

Hata 2 — Hukuk ve ceza adli tatil uzamasını karıştırmak: Hukuk yargısında 7 Eylül, ceza yargısında 3 Eylül kuralı uygulanır.

Hata 3 — İhtiyati tedbir itirazında adli tatil uzaması beklemek: Bu işler tatilde de görülür; uzama yoktur.

Hata 4 — Dilekçeyi yanlış mercie vermek: İstinaf dilekçesini BAM'a göndermek dosyanın iade riskini doğurur; ilk derece mahkemesine verilmesi gerekir.

Bu Araç Nasıl Kullanılır?

• Adım 1: Yargı kolunu seçin (hukuk, ceza, idari).
• Adım 2: Başvuru türünü seçin (istinaf, temyiz, itiraz).
• Adım 3: Kararın tebliğ veya tefhim tarihini girin.
• Adım 4: "Hesapla"ya basın. Süre, kesin son gün, adli tatil durumu ve başvuru mercii listelenir.

Dosyanızın kanun yolu koşullarını (parasal sınır, onama kararı, kesin hüküm vb.) avukatınızla ayrıca değerlendirin. Bu araç süre hesabı için tasarlanmıştır; başvurabilirlik koşullarını değerlendirmez.