Ceza ve İnfaz
HAGB Denetim Süresi Hesaplama
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) hâlinde sanık, kararın kesinleşmesinden itibaren beş yıl süreyle denetime tabi tutulur (CMK m.231/8); suça sürüklenen çocuklarda bu süre üç yıldır (5395 s. ÇKK m.23). Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uygun davranılırsa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir (CMK m.231/10). Bu araç, kararın kesinleşme tarihinden denetim süresinin dolacağı takvim gününü hesaplar. Önemli: Anayasa Mahkemesi'nin 2023 tarihli iptal kararı uyarınca 01.08.2024'ten itibaren yeni HAGB kararı verilememektedir; araç, mevcut ve geçmiş HAGB kararlarının denetim süresi takibi için kullanılır.
Sorular
Sık sorulanlar
Yeni HAGB kararı verilebilir mi? (AYM iptali ve 01.08.2024)
Hayır. Anayasa Mahkemesi, 2023 yılında verdiği iptal kararıyla CMK m.231'deki HAGB kurumunu düzenleyen hükümleri iptal etmiş ve iptal hükmü 01.08.2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten itibaren yeni HAGB kararı verilememektedir. Bu araç, 01.08.2024 öncesinde verilmiş ve kesinleşmiş MEVCUT HAGB kararlarının denetim süresini takip etmek içindir; devam eden denetim süreleri işlemeye devam eder.
Denetim süresi sonunda ne olur?
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve öngörülen denetimli serbestlik yükümlülüklerine uygun davranılırsa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir (CMK m.231/10). Bu durumda mahkûmiyet hiç doğmamış sayılır ve adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez.
Denetim süresi içinde kasten yeni suç işlenirse ne olur?
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranılması hâlinde mahkeme, açıklanması geri bırakılan hükmü açıklar (CMK m.231/11). Yükümlülük ihlalinde mahkeme, koşulların varlığı hâlinde cezanın yarısına kadarının infaz edilmemesine ya da hapsin ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine de karar verebilir.
Çocuklarda denetim süresi neden farklıdır?
Suça sürüklenen çocuklar hakkında HAGB uygulandığında denetim süresi, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.23 uyarınca üç yıldır; yetişkinlerdeki beş yıllık süre (CMK m.231/8) çocuklara uygulanmaz.
HAGB Nedir? Temel Kavramlar
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesiyle düzenlenmiş ve Türk ceza yargılamasında uygulama alanı bulmuş bir alternatif yaptırım kurumudur. Bu kurumda mahkeme, suçun sabit görülmesi ve koşulların varlığı hâlinde sanık hakkında verilen mahkûmiyet hükmünü açıklamaz; bunun yerine sanığı belirli bir denetim süresi boyunca gözetim altına alır. Denetim süresinin şartlara uygun biçimde tamamlanması üzerine açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir (CMK m.231/10). Bu sayede sanık, mahkûmiyet kaydı taşımaksızın hukuki süreçten çıkar.
AYM İptal Kararı ve 01.08.2024 Sonrası Durum
Anayasa Mahkemesi, 2023 yılında verdiği iptal kararıyla Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesindeki HAGB kurumunu düzenleyen hükümleri iptal etmiştir. Bu iptal kararının yürürlük tarihi 01.08.2024 olarak belirlenmiştir. Söz konusu tarihten itibaren Türk mahkemelerince artık yeni HAGB kararı verilememektedir. Bu araç, 01.08.2024 tarihinden önce kesinleşmiş ve hâlihazırda denetim süresi devam eden HAGB kararlarının takibi için tasarlanmıştır. Denetim süresi devam eden HAGB kararları AYM iptal kararından etkilenmemekte; bu kararların denetim süreci yürürlükteki hükümler çerçevesinde tamamlanmaktadır.
HAGB Denetim Süreleri
HAGB kararının kesinleşmesinden itibaren işlemeye başlayan denetim süresi, kişinin yaşına bağlı olarak iki farklı şekilde belirlenmektedir:
- Yetişkin sanıklar (CMK m.231/8): Beş yıl (60 ay) denetim süresi uygulanır. Bu süre içinde sanık, belirlenmiş yükümlülüklere uymak ve kasıtlı yeni suç işlememek zorundadır.
- Suça sürüklenen çocuklar (5395 s. ÇKK m.23): Üç yıl (36 ay) denetim süresi uygulanır. Çocuklar bakımından 18 yaş, karar tarihi esas alınarak değerlendirilmektedir.
Denetim süresi, takvim günü esasıyla hesaplanır; hafta sonu ve resmî tatil uzatması uygulanmaz.
Denetim Süresi İçindeki Yükümlülükler
HAGB kararıyla birlikte infaz hâkimliği ya da mahkeme, sanığa denetimli serbestlik kapsamında bir veya birden fazla yükümlülük belirleyebilir. Bu yükümlülükler şunlar olabilir:
- Kamuya yararlı bir işte çalıştırma
- Eğitim programına katılma
- Sosyal hizmet kapsamında belirlenen faaliyetlere iştirak etme
- Belirli kişilerle görüşmekten yasaklanma veya belirli yerlere gitmeme
- Denetimli serbestlik müdürlüğüne düzenli başvurma ve imza yükümlülüğü
Yükümlülüklere uyulmaması hâlinde sonuç, yükümlülük ihlalinin ağırlığına göre farklılık gösterebilmektedir.
Denetim Süresi Sonunda Ne Olur? İki Olası Sonuç
HAGB denetim sürecinin sona ermesi iki farklı hukuki sonuca yol açmaktadır:
- Başarılı tamamlama (CMK m.231/10): Denetim süresi boyunca kasten yeni bir suç işlenmez ve öngörülen yükümlülüklere uyulursa açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir. Bu durumda sanık resmi anlamda mahkûm sayılmaz ve adli siciline mahkûmiyet kaydı işlenmez.
- Başarısız tamamlama (CMK m.231/11): Denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmesi ya da yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde mahkeme, açıklanması geri bırakılan hükmü açıklar. Bu durumda sanık mahkûm edilmiş sayılır ve ceza infaza verilir.
HAGB'nin Adli Sicile Etkisi
HAGB kararı verilmesi hâlinde, karar adli sicile işlenmez ancak ayrı bir sicil sisteminde (HAGB sicili) kayıt altına alınır. Bu kayıt, yalnızca hâkimler tarafından görülebilmekte ve yeni bir HAGB kararı verilip verilemeyeceğinin belirlenmesinde kullanılmaktadır. Denetim süresi başarıyla tamamlandığında HAGB sicilindeki kayıt da silinmektedir. Denetim sürecinin başarısız tamamlanması ve hükmün açıklanması hâlinde ise mahkûmiyet adli sicile işlenmektedir.
Bu Araç Hakkında
Bu araç, mevcut bir HAGB kararının kesinleşme tarihini girerek denetim süresinin dolacağı tarihi hesaplamaktadır. Hesap kesindir; denetim süresi takvim günüyle dolar ve hafta sonu-tatil uzatması uygulanmaz. Araç, hem yetişkin (5 yıl) hem çocuk (3 yıl) seçeneğini desteklemektedir. Denetim süresinin dolmasına yakın süreçte avukat aracılığıyla davanın düşürülmesi kararı için mahkemeye başvurulması tavsiye edilmektedir.
Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye veya taahhüt niteliği taşımaz. Kesin sonuç için bir avukata danışınız.
Bu Hesaplama Araçları Muhlet.com.tr altyapısı kullanılarak geliştirilmiştir.