Ticaret ve Bankacılık
Karşılıksız Çek — Karşılıksız Kalan Tutar Hesaplama
Bir çek bankaya ibraz edildiğinde hesapta yeterli karşılık yoksa çek kısmen veya tamamen karşılıksız kalır. Karşılıksız kalan tutar, çek bedelinden hesapta bulunan (ödenen) karşılığın düşülmesiyle bulunur. 5941 sayılı Çek Kanunu m.3 uyarınca muhatap banka, hesapta karşılık bulunmasa bile her çek yaprağı için belirli bir asgari tutara kadar ödeme yapmakla yükümlüdür; bu asgari tutar her yıl güncellenir. Bu araç, çek bedeli ve karşılık tutarına göre karşılıksız kalan tutarı hesaplar, bankanın yaprak başına sorumluluğunu ve karşılıksız çek için başlatılabilecek hukuki süreci bilgi olarak gösterir. Bankanın sorumlu olduğu güncel asgari tutar araçta üretilmez; teyit gerekir.
Sorular
Sık sorulanlar
Karşılıksız kalan tutar nasıl bulunur?
Karşılıksız kalan tutar, çek bedelinden hesapta bulunan (bankaca ödenen) karşılığın çıkarılmasıyla bulunur. Örneğin 100.000 TL'lik çekte hesapta 30.000 TL varsa, 30.000 TL ödenir ve 70.000 TL karşılıksız kalır. Banka, çekin arkasına karşılıksızlık şerhi (kısmi/tam) düşer ve bu kayıt hamile ibraz belgesi olarak verilir.
Bankanın yaprak başına sorumluluğu nedir?
5941 sayılı Çek Kanunu m.3 uyarınca muhatap banka, hesapta hiç karşılık bulunmasa dahi her çek yaprağı için kanunda öngörülen asgari tutara kadar ödeme yapmakla yükümlüdür. Bu asgari tutar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; güncel tutarı bankanızdan veya resmî duyurulardan TEYİT EDİNİZ. Bu araç güncel asgari tutarı üretmez.
Karşılıksız çek için hangi hukuki süreç işletilir?
Hamil, karşılıksızlık şerhli çeke dayanarak (1) icra takibi başlatabilir (kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu), (2) 5941 s.K. m.5 uyarınca karşılıksız çek düzenleme suçundan şikâyette bulunabilir. Şikâyet, karşılıksızlığı öğrenmeden itibaren üç ay ve her hâlde bir yıl içinde yapılmalıdır. Mahkeme, çek bedeli tutarına kadar adli para cezasına ve çek düzenleme/hesap açma yasağına hükmedebilir.
Kısmi karşılık varsa ne olur?
Hesapta çek bedelini karşılamaya yetmeyen bir tutar varsa, banka bu kısmi tutarı öder ve kalan kısım için karşılıksızlık işlemi yapar. Hamil, ödenen kısmı tahsil etmiş sayılır; kalan (karşılıksız) tutar için icra takibi ve şikâyet haklarını kullanabilir. Kısmi ödemeyi kabul etmek hamilin haklarını ortadan kaldırmaz.
Karşılıksız Çek Ceza Bedeli Hesaplama
5941 sayılı Çek Kanunu kapsamında, karşılıksız kalan çek bedelleri için hem hukuki hem de idari yaptırımlar öngörülmektedir. Karşılıksız çek hâlinde bankaca ödenen kısmi tutar hesaplanmakta; kalan karşılıksız kısım için hamile ihbar yapılmakta ve çek hesabı sahibine yasak işlemi uygulanabilmektedir. Bu hesap aracı, çek tutarı ve bankaca karşılanan kısma göre karşılıksız kalan miktarı hesaplamaktadır.
Karşılıksız Çekin Sonuçları
Karşılıksız çek keşidecisi için şu yaptırımlar söz konusu olabilir: Her bir çek yaprağı için 3.000 TL'ye kadar idari para cezası uygulanması; çek hesabı açma ve çek keşide etme yasağı (maksimum 3 yıl); hukuki icra yolu ve mülkiyet haczi; ticari itibar kaybı ve kredi değerliliğinde düşüş.
Kısmi Ödeme
Banka, çek hesabında yeterli karşılık bulunduğu kadar ödeme yapmak zorundadır. Kısmi ödeme durumunda hamil, kalan karşılıksız kısım için ayrıca icra takibi başlatabilir.
Sık Sorulan Sorular
Çek hamilinin karşılıksız durumda başvuracağı ilk yol nedir? Bankaya ibraz ve karşılıksız şerhi almak, ardından icra yoluna başvurmaktır. İcra takibi için noter ihtarına gerek yoktur; çek başlı başına icra belgesidir.
Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye veya taahhüt niteliği taşımaz. Kesin sonuç için bir avukata danışınız.
Bu Hesaplama Araçları Muhlet.com.tr altyapısı kullanılarak geliştirilmiştir.