Askeri Ceza Kanuna Muhalefet (Firar) Suçu Güvenlik Soruşturması Emsal Göreve İade Kararı

Kamu kurumlarında memur veya sözleşmeli personel olarak göreve başlayacak adaylar için uygulanan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması süreçleri, zaman zaman adayların geçmişte aldıkları Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararları nedeniyle olumsuz sonuçlanabilmektedir. Ancak idare mahkemeleri, her HAGB kararının doğrudan atamaya engel teşkil etmeyeceğine, işlenen fiilin niteliği ile atanılacak görevin özelliklerinin somut olayda birlikte değerlendirilmesi gerektiğine hükmetmektedir.

Bu yazımızda, sözleşmeli koruma ve güvenlik görevlisi olarak atanmaya hak kazanan, ancak geçmişte işlemiş olduğu Askeri Ceza Kanunu'na muhalefet (firar) suçu nedeniyle hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı gerekçe gösterilerek ataması yapılmayan aday tarafından açılan iptal davasında verilen emsal kararı inceleyeceğiz.

Uyuşmazlığın Konusu: Güvenlik Soruşturması Nedeniyle Atamanın Uygun Görülmemesi

Olayda, Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde "Sözleşmeli Koruma ve Güvenlik Görevlisi" olarak atanmaya hak kazanan aday müvekkil hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmıştır. İlgili Değerlendirme Komisyonu, adayın geçmişte Piyade Uzman Çavuş olarak görevliyken Askeri Ceza Kanununa Muhalefet (firar) suçundan dolayı yargılandığı ve hakkında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verildiği gerekçesiyle atamasının uygun olmadığına karar vermiştir.

Müvekkil memur adayının adli sicil ve arşiv kaydının temiz olduğu, hakkında verilen HAGB kararının memuriyetine engel teşkil etmemesi gerektiği ve dava konusu idari işlemin ölçüsüz ve hakkaniyete aykırı olduğu belirtilerek, bu hususları destekleyen emsal yargı kararları da sunulmak suretiyle işlemin iptali istemiyle İdare Mahkemesinde tarafımızca dava açılmıştır.

7315 Sayılı Kanun Yapılan Güvenlik Soruşturmasında Değerlendirme Komisyonunun Değerlendirme Ölçütü

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu uyarınca, kişi hakkındaki HAGB kararları ve devam eden soruşturmalar arşiv araştırmasında tespit edilerek Değerlendirme Komisyonuna iletilmektedir. Ancak komisyonun, bu verileri incelerken masumiyet karinesini ihlal etmemesi ve adayın kurum düzenini bozma riski taşıyıp taşımadığını somut olgularla, nesnel bir şekilde gerekçelendirmesi gerekmektedir.

Salt bir ceza yargılaması geçirmiş olmak veya HAGB kararı almış olmak, adayın doğrudan güvenlik soruşturmasından elenmesi için yeterli yasal bir gerekçe oluşturmamaktadır. Ancak uygulamada ne yazık ki salt suçlamanın adına bakılarak atamanın reddedildiği, aday memurların dava açmak zorunda kaldığı görülebilmektedir. Hatta uygulamada aynı durumda olan kişiler için farklı bakanlıkların farklı kararlar verdiği, bu yönüyle de idari istikrar ve hukuki belirlilik ilkesine aykırı durumların olabildiği bilinmektedir. 7315 sayılı Kanun'da değerlendirme komisyonuna aday memurlar hakkında giden olgusal verilerin ne şekilde değerlendirileceği hususunda idareye çok geniş takdir yetkisi bırakılması hukuka aykırı ve keyfi kararlar verilmesine sebebiyet vermektedir.

Askeri Ceza Kanuna Muhalefet (Firar) Suçu Güvenlik Soruşturması Emsal Göreve İade Kararı

İdare Mahkemesi Atamanın Uygun Görülmemesi İşlemini Hukuka Aykırı Bularak İptal Etmiştir

Ankara 3. İdare Mahkemesi dosyayı incelediğinde şu temel hukuki tespitlerde bulunmuştur:

·      Adayın aldığı HAGB kararı, geçmişte yaşadığı askeri bir disiplin/ceza sürecine (firar eylemine) dayanmaktadır.

·      Yargılamaya konu olan eylemin niteliği ve fiilin ağırlığı dikkate alındığında, bu durumun sivil bir "sözleşmeli koruma ve güvenlik görevlisi" pozisyonu için güvenlik soruşturmasını olumsuz kabul ettirecek boyutta olmadığı sonucuna varılmıştır.

·      Mahkeme, salt bu olay gerekçe gösterilerek arşiv araştırmasının olumsuz kabul edilmesinde ve atamanın yapılmamasında hukuki isabet bulunmadığına hükmederek, idarenin ret işleminin iptaline karar vermiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararıyla Atamanın Uygun Görülmemesi İşleminin İptali Kararı Kesinleşmiştir

İdare mahkemesinin iptal kararı sonrasında, davalı idare tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Dosyayı inceleyen Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi, ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunu tespit etmiştir. İstinaf başvurusu, takdir yetkisinin aşılmadığı ve hukuki dayanaktan yoksun bir durum bulunmadığı gerekçesiyle kesin olarak reddedilmiştir.

Güvenlik Soruşturması İptal Davalarının Önemi

Bu emsal karar göstermektedir ki; güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlanan adaylar için hukuki süreç başlatmak hayati bir öneme sahiptir. Özellikle HAGB kararları, her kadro ve her fiil için otomatik bir eleme sebebi olamaz. İdarenin takdir yetkisi, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır.

Hakkında tesis edilen haksız işlemler nedeniyle memuriyete veya sözleşmeli personel kadrolarına atanamayan adayların, ret kararının kendilerine tebliğinden itibaren 60 günlük yasal süresi içerisinde İdare Mahkemelerinde iptal davası açarak yürütmeyi durdurma ve iptal talep etme hakları bulunmaktadır.

Önemli Hatırlatma: Bu makale bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İdari yargı süreçleri katı sürelere ve usul kurallarına tabi olduğundan, benzer durumdaki uyuşmazlıklarda hak kaybı yaşamamak adına profesyonel hukuki destek alınması önerilir.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması nedeniyle atamanın uygun görülmemesine ilişkin açmış olduğumuz davalarda verilen emsal göreve iade kararlarını okumak için bu yazının üzerine tıklayabilirsiniz.